Казакстан шеңберінде көшпелілік қалыптасқан аймаққа Каспий маңы ойпаттары, Үстірт, Торғай, Жем жоталары, Бетпақдала, Балқаш маңы да- лалары, Сарыарқа, Мұғалжар, Маңғыстау жоталары, Алтай, Тарбағатай, Жоңғар, Іле Алатауларының тау беткейлері мен таулы өлкелері жатады. отырықшы-егінші мәдениеттер шегараларында маргиналдық аймақтар Бұл аймақтардағы өзен-сулардың маңайында, әсіресе осы аймақтар мен қалыптасқан. Оларға Мұндай аймақтарға Сырдың бойы, жартылай Ертістің, Тобылдың, Есілдің, Жайықтың бойлары, Жетісу, Шығыс Қазақстанның таулы және тау жартылай көшпелі шаруашылық-мәдени тұрпат. да болып, отырықшы мәдениет қалыптасқан. Құнарлы топырақты, ауа райы , Қырғыз Алатауындағы тау бөктерінде кылына 500 мм-ден астам ылғал түседі. Бұл өңірлерде, әсіресе өзен-көл суларының маңайында ежелден егіншілік пай- қолайлы болған Сыр бойы, Шу, Талас аймақтарында қола дәуірінен бастап- ақ егіншілік дамып, орта ғасырларда қала мәдениеті дамыды. Дегенмен осы егіншілік, отырықшы мәдениет қалыптасқан аймақтардың өз ішінде де мал шаруашылығы егіншілікпен қатар дамып, бұл өңірлердің шаруашылық- мәдени тұрпаты жартылай отырықшы, жартылай көшпелі болған. Әр заманда ауа райының өзгеруіне, тарихи-саяси, этномәдени ахуалдарға байланысты бұл өңірлерде бірде отырықшы, жартылай отырықшы егіншілік шаруашылық қалыптасса (мөлшермен VI-XIII ғасырлар), енді бір замандарда жартылай көшпелі, кей аудандарында тіпті көшпелі шаруашылық-мәдени тұрпат қалыптасты. Мәтін бойынша 3 сұрақтар құрастырып жаз.

1)  құрылды-құрылатын(ауыспалы өткен шақ)-құрылған(бұрынғы өткен шақ)-құрылар(болжалды келер шақ)-құрылмақ(мақсатты келер шақ).

таныстыр-таныстыратын-(ауыспалы өткен шақ)-таныстырған(бұрынғы өткен шақ)-таныстырар(болжалды келер шақ)-таныстырмақ(мақсатты келер шақ).

дəріпте-дəріптейтін(ауспалы өткен шақ)-дəріптеген(бұрынғы өткен шақ)-дəріптер(бкш)-дəріптемек(мкш).

орында-орындайтын-орындаған-орындар-орындамақ.

таныт-таныйтын-таныған-таныр-танымақ.

ойна-ойнайтын-ойнаған-ойнар-ойнамақ.

байқа-байқайтын-байқаған-байқар-байқамақ.

елесте-елестейтін-елестеген-елестер-елестемек.

үйлестір-үйлестретін-үйлестірген-үйлестірер-үйлестірмек.

Жедел өткен шақ [-ды,-ді,-ты,-ті]

Бұрынғы өткен шақ[-ған-ген,-қан,-кен]

Ауыспалы өткен шақ[-атын,-етін,-йтын,-йтін]

Болжалды келер шақ[-ар,-ер,-р]

Мақсатты келер шақ[-мақ,-бе,мек,-пек]

Түсінікті болу үшігн

Етістік

құрыл

таныстыр

дәріпте

орында

таныт

ойна

байқа

елесте

үйлестір

Ауыспалы өткен шақ

құрылатын

танысатын

дәріптелетін

орындалатын

танытатын

ойнататын

байқататын

елестететін

үйлестіретін

Бұрығы өткен шақ

танысқан

дәріптеген

орындаған

танытқан

ойнаған

байқаған

елестеткен

үйлестірген

Болжалды келер шақ

болар

танысар

дәріптер

орындар

танытар

ойнар

байқар

елестетер

үйлестірер

Мақсатты келер шақ

болмақ

таныспақ

дәріптемек

орындамақ

танытпақ

ойнамақ

байқамақ

елестетпек

үйлестірмек

Бола ма?

Жол белгілері – көлік қозғалысын реттеу және көлік жүргізуші мен жаяу жүрушіге маңайдағы жол жағдайы жөнінде ақпарат беру мақсатында көше мен жол бойына қойылатын арнайы белгілер.1998 жылдан республикада жолда жүрудің жаңа Ережелері қабылданған. Осы ережелерге сай жол белгілері мемлекеттік стандарттар негізінде анықталады. Бұл стандарттар бойынша, жол белгілері 7 топқа бөлінеді:

1ескерту белгілері

2басымдылық белгілері

3тыйым салу белгілері

4міндеттеу белгілері

5ақпараттық-көрсеткіш белгілері

6қызмет көрсету белгілері

7Қосымша тақтайшалар.

Ескерту белгілері жолдың қауіпті бөлігінің жақындағанын хабарлайды. Ол айналасы қызыл жолақпен көмкерілген ақ түсті тең қабырғалы үшбұрыш түрінде жасалып, ортасына қауіп түрін айқындайтын шартты белгілер салынады.