Энергия[1] (гр. energeіa – әсер, әрекет) – материя қозғалысының әртүрлі формасының жалпы өлшеуіші.
Устройство коллектора.png
Материя қозғалысының әртүрлі формалары бір-біріне айналып (түрленіп) отырады. 19 ғасырдың орта шенінде осы қозғалыстың барлық формалары бір-біріне белгілі бір сандық мөлшерде ғана айтылатындығы анықталды; осы жағдай “энергия” ұғымын енгізуге, яғни қозғалыстың әртүрлі физикалық формаларын бірыңғай өлшеуішпен өлшеуге мүмкіндік берді. “ Энергия” ұғымы сақталу заңына бағынады (қ. Энергияның сақталу заңы, Термодинамика). Энергия туралы түсінік мәңгілік қозғалтқыш жасаудың мүмкін еместігін дәлелдеуге байланысты пайда болды. Жұмыстың қоршаған ортадағы немесе жүйедегі белгілі бір өзгерістің (отынның жануы, судың құлауы, т.б.) нәтижесінде ғана орындалатындығы анықталды; дененің бір күйден басқа бір күйге ауысуы кезіндегі белгілі бір жұмыс істеу қабілеті оның энергиясы деп аталды.
Қозғалыстың әртүрлі формасына сәйкес энергияның да бірнеше түрі бар (мысалы, механикалық энергия, химиялық энергия, электромагниттік энергия, гравитациялық энергия, ядролық энергия, т.б.) Физиканың даму процесінде энергия ұғымы нақтыланып әрі жалпыланып отырды. Энергия туралы ілімнің дамуындағы маңызды бір кезең үздіксіз ортадағы энергия қозғалысы мен “энергия ағыны” туралы ұғымның енгізілуі болды. Энергия ағыны деп энергия тығыздығы мен берілген ортадағы орын ауыстыру жылдамдығының көбейтіндісіне тең векторды айтады.
Кванттық физиканың дамуы энергия ның квантталатындығы жайлы, яғни кейбір жағдайда жүйенің энергиясы тек дискретті (үздікті) мәндерді ғана қабылдайды деген фактіні дәлелдеуге мүмкіндік берді. Мұндай жағдай мысалы, сәуле шығару энергиясына, микробөлшектердің тербеліс және айналу Энергиясына қатысты айтылады. Салыстырмалық теориясында Энергия (Е) мен масса (m) арасындағы байланыстың (Е=mс2, мұндағы с – вакуумдегі жарық жылдамдығы) ашылуы физика үшін зор маңызды болды. Бұл қатыс әмбебап қатыс болып есептеледі. Сондықтан ол тіпті өте кішкентай микробөлшектің өзінде де әрқашан қозғалыстың белгілі бір түрі болатындығын көрсетеді. Мұндай қозғалыстың өлшеуіші mс2 өрнегі болады. Әсіресе бұл қатыстың ядр. энергетиканың дамуына байланысты іс жүзіндегі маңызы арта түсті. Энергия бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) джоульмен, бірліктердің СГС жүйесінде эргпен өлшенеді. Ал ядролық және атомдық физикада энергияның өлшеу бірлігі ретінде электронвольт алынады.[2]
На вече избирались высшие должностные лица Новгородской и Псковской республик. Это посадник, тысяцкий и архиепископ. Самым главным среди них в обеих республиках были посадники.
Вторым лицом в Новгороде был тысяцкий. В Пскове избирали вместо тысяцкого еще одного посадника. Связано это с тем, что сам название должности - "тысяцкий" - осталось от древней численной системы управления, которая предполагала наличие в городе 10 сотен. В Пскове же 10 сотен не набиралось.
Четкого разграничения между обязанностями посадника и тысяцкого не было. Посадник выполнял многое из того, что входило в обязанности тысяцкого.
Тем не менее посадника можно считать главой города, а тысяцкого - должностным лицом военной администрации.
Посадник избирался из знатных боярских фамилий. Пока он занимал свою должность, он назывался степенным (т. е. сидевшим на «степени», трибуне во время веча). После избрания нового посадника, прежнего именовали старым.
Посадник председательствовал на вече, вел международные переговоры, а также участвовал в суде, контролировал князя, в военное время возглавлял полки.
Тысяцкий ведал прежде всего вопросами военного ополчения. Другая его деятельность была связана с торговыми делами. Он возглавлял торговый суд, независимый от посадника. В пользу посадника и тысяцкого шел поземельный налог — поралье.
Своеобразным должностным лицом в Новгороде был архиепископ. Новгородцы добились, чтобы он не назначался митрополитом, а избирался на вече.
Хотя на практике вопрос о том, кто будет архиепископом, решал жребий. Происходило это так. На отдельные жребии записывались имена трех кандидатов. Жребии клались на алтарь Софийского собора. Мальчик или слепой должен был снять два из них. Кандидат, записанный на оставшемся жребии, считался избранным.
Митрополит только утверждал волю новгородцев.
Интересный факт: архиепископ не только управлял новгородской епархией, но и выполнял светские обязанности. Он хранил казну и архив, возглавлял дипломатические переговоры
Объяснение:
прости если не правильно
