Эссе на тему “Оценят ли люди, живущие на Марсе, подвиг Бенджамина Дрисколла?”

«Ғылым таппай мақтанба,

Орын таппай баптанба...» -дегендегі орын тап деп отырғаны - алған білімді, үйренген ғылымды жұмсайтын орын. Бұдан Абай:

«Бес нәрседен қашық бол,

Бес нәрсеге асық бол...» -деп адамдық, адамгершілік жайын қозғайды. Алайда ойының негізгі желісін үзбейді. Бұл тұста ерекше бір көңіл бөлерлік жай - Абай ғалым болу мен адам болу мәселесін бір-бірімен сабақтастыра айтады, бүл екеуінің тамыры, түбі бір деп санайды. Ғалым болудың басты шарты - не нәрсені болсын ақыл таразысына салып өлшеу, ақыл сенген нәрсеге ғана сену және көзің анық жеткен шындықты тура айтудан тайынбау екендігін нақтылап, мейлінше дәлелді етіп, шегелеп айтады. Осы өлеңдегі Абайдың надандықпен айтылған сөзге ерме дей отырып, «ақсақал айтты, бай айтты...», егер қисық көрінсе кімнің сөзі болса да, тіпті жақын адам айтса да, ақылмен жеңуді үлгі етуі әсіресе, сол өткен ғасырдағы қазақ өмірінің жағдайында бірден-бір батыл айтылған пікір болғаны анық. Үлкен адамға, лауазымы жоғары адамға қарсы келіп, өз ойын көлденең тарту сыпайыгершілікке келмейді дегенді желеу қылып, шындықты тура айтуды қалайда шектеу, қолдамау ол заман ғана емес, бүгінгі заманда да аз кездеспейтінін ескерсек, Абайдың осы пікірінің мәні зор дейміз. Ендеше:

«Ақымақ көп, ақылды аз,

Деме көптің сөзі - пұл...» - дегенді көпке топырақ шашқандық емес пе деп көлгірсімей, ашық айтылған, жастарды артық сенгіштіктен сақтандыратын ащы өмір шындығы деп бағалауымыз орынды.

«Сөзіне қарап кісіні ал,

Кісіге қарап сөз алма...» -

деген нақыл түрінде келетін түйін жоғарғы пікірлерге орайлас, жалғас. Сырттай қарағанда мұның өзі бір түрлі, тосын естілуі мүмкін, өйткені кісіні сөзіне қарай бағалама, ісіне қарай бағала дейтін үйреншікті пікірге қарама-қарсы келетін секілді. Ал, байыппен қарасақ, мұнда терең мағына жатыр. Кісіні сөзіне қарай, яғни, ақылына, ойына қарай бағала, кісіге қарап, оның мансабына, дәулетіне қарап ақылға сыймайтын, қисынға келмейтін сөзіне иланып алданып қалма, «надандықпен кім айтса, ондай түпсіз сөзге ерме...» деген даналық пікірді аңғартады. Абай надандыққа, қандай да болсын теріс, кертартпа ықпалға қарсы тура алатын оқыған, біліммен қаруланған адамды құрметтеу керек деп санайды. Ең алдымен білімді, ғалым адам мақтан тұтуға лайықты. Ақылды, парасатты адамның идеал бейнесін ұсына отырып, Абай оған жақсылықты жамандықтан ажырата білмейтін, ағыммен ілесіп жүре беруге бейімделген надан, қараңғы адамды қарсы қойды. Топас, кертартпа адамның осы жағымсыз типі ақынның шығармашылық жолына өте тән және ағарту ісін, өнер-білімді жақтаушы Абайдың алдыңғы қатарлы көзқарасын білдіреді. Өлең 6-8 буынды аралас ұйқас үлгісінде жазылған. Алғаш 1909 ж. С.-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Басылымдарында бірқатар текстол. өзгерістер кездеседі. 1909 жылғы жинақта 38-жол «Шыныменен өлсеңіз» делінсе, басылымдарда бүл жол Мүрсейіт қолжазбалары бойынша «Шын сөзбенен өлсеңіз» болып берілген. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1909 жылғы жинақта 40-жол «Кәпір болдың демес қой» деп берілсе, басылымдарда бұл жол «Күпір болдың демес қой» ретінде алынған. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1939, 1945, 1954 жылғы жинақтарда 42- жол «Көп көзіне көріне айтпа» болса, қалған басылымдарға бүл жол 1909 жылғы жинаққа сәйкес «Көп орында көріне айтпа» делінген. «Сізге ғылым кім берер, жанбай жатып сөнсеңіз» деген 26, 27-жолдар 1909 жылғы басылымға кірмей қалған. 1909, 1939, 1945, 1954 жылғы жинақтарда 75-жол «Сөзін оқып және ойла» болып алынса, қалған басылымдарда бүл жол Мүрсейіт қолжазбаларына сәйкес «Сөзін оқы және ойла» деп берілген. Туынды ағылшын, араб, азербайжан, қарақалпақ, қырғыз, орыс, өзбек, тәжік, түрікмен, ұйғыр т. б. тілдеріне аударылған.

Объяснение:

В южном порту идет работа. Грузчики заняты своими делами. Наконец наступает время обеда, и среди грузчиков появляется Челкаш – ловкий вор, внешне очень похожий на ястреба. Челкаш спрашивает про своего напарника Мишку и узнает, что Мишка находится в больнице, так как он сломал ногу. Челкаш уже готов пойти на новое прибыльное для него дело, но ему нужен напарник, и тогда взгляд его падает на широкоплечего парня с наивными голубыми глазами, который стоит неподалеку с торбой у ног. Челкаш спрашивает парня, не хочет ли тот подзаработать, а на вопрос о том, что надо делать, отвечает: «Грести». Парень соглашается. Челкаш узнает его имя, оказывается его зовут Гаврила, и он пришел в порт, чтобы найти какую-нибудь работу. У Гаврилы есть мечта – заработать хотя бы «полтораста рублей», чтобы встать на ноги и жить самостоятельно, работая на земле. До сих пор парню этого не удавалось – правда, ему предложили «пойти в зятья», но тратить свою жизнь в работе на тестя он не хочет.

Челкаш чувствует настоящую ненависть к Гавриле из-за того, что тот мечтает о свободе, настоящей цены которой не знает. Он зовет парня в кабак, и тот соглашается пойти с ним. В кабаке, глядя на быстро опьяневшего Гаврилу, Челкаш понимает, что он может или сломать парню жизнь, или ему. Он вдруг чувствует жалость к Гавриле и понимает, что хочет ему.

Ночью они вышли в море. Челкаш очень любил море, а Гаврила почувствовал, что ему страшно. Гаврила спросил у Челкаша, где его снасти (он думал, что они вышли в море, чтобы ловить рыбу), Челкаш обозлился на парня и велел ему грести. Их услышали, но в погоню за ними не бросились, и Челкаш успокоился. Потом они пристали к берегу, Челкаш забрал паспорт у Гаврилы и велел ему ждать. Гавриле было очень страшно, но Челкаш вскоре вернулся, отдал ему что-то тяжелое и прыгнул в лодку. Гаврила обрадовался, а Челкаш сказал ему, что надо теперь вернуться обратно, но так, чтобы их никто не заметил. Гаврила хотел позвать на но от ужаса не смог этого сделать. Челкаш пообещал ему хороший заработок, но Гаврила уже не мечтал о деньгах, главное для него было – добраться до места живым. Чтобы успокоить его, Челкаш начал его расспрашивать о деревенской жизни. Наконец они добрались до берега и уснули.Челкаш, проснувшись, взял добычу и ушел.

Вернулся он уже в новой одежде, преображенный настолько, что Гаврила его сначала и не узнал. Челкаш показал ему пачку денег, и Гаврила сказал о том, что если бы у него было столько денег, он был бы счастлив. Но для Челкаша это были не деньги. Он отсчитал несколько купюр и дал их Гавриле. Тот тут же спрятал их, и Челкаш поразился тому, насколько парень жадный. А еще его удивило странное состояние его нового напарника. Но на вопрос Челкаша, что случилось, тот ответил, что с ним все в порядке. Когда Челкаш пошел от лодки, Гаврила внезапно догнал его и повалил на землю, Челкаш, услышав, что парень при этом почти стыдливо просит его отдать ему деньги, не смог его ударить, а вынул оставшиеся купюры и бросил Гавриле. Тот стал их собирать, и тут Челкаш, услышав от Гаврилы признание в том, что тот хотел убить его, сбил его с ног и отобрал все деньги. Но он не смог уйти далеко – Гаврила бросил в него камень. Челкаш упал, а Гаврила сначала бросился прочь, а потом вернулся, и начал уговаривать Челкаша простить его. Тот достал деньги из кармана, взял себе 100 рублей, а остальные деньги отдал Гавриле. Гаврила сначала не хотел их брать, но потом, увидев, что Челкаш вдруг повеселел, взял деньги, после чего Челкаш и Гаврила разошлись в разные стороны.