Сырмақты сөзіне сөйлем құрап беріңіздерші

Объяснение:

Байқоңыр» – әлемдегі тұңғыш әрі ең ірі ғарыш айлағы. Халықаралық маңызы бар нысан туралы келесі қызықты деректерді көп адам біле бермейді 1995 жылдан бері Байқоңыр – Ресей Федерациясының құрамындағы федералдық маңызы бар қала.  Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті кеңестік ракеталардың құпиясын сақтау үшін ғарыш айлағы орналасу жерінің екі сызбасын құрастырды.  Жасалған келісім-шарт бойынша Байқоңырды жалға беру мерзімі 2050 жылы аяқталады.  1950 жылы Қазақ даласында ғарыш айлағын салу құрылысы басталғанда ықтимал қарсыластарды алдау үшін Қарағанды облысының Байқоңыр кентінде ағаштан тағы да бір ғарыш алаңы салынған. «Восток-1» («Шығыс-1») кемесін ұшырғаннан кейін (кеменің бортында атақты Гагарин болған) осы кенттен 300 шақырым жерде орналасқан басқа ғарыш айлағына «Байқоңыр» атауы берілді. Жер шарын алғаш рет айналып шыққан «Восток-1» кемесінің ұшу мерзімі – 108 минут.   «Байқоңыр» ғарыш айлағының астанасы – Байқоңыр қаласы. Қала 1955 жылдан бері салына бастаған. Құрылыс ғарыш айлағының маңызды нысандарын салумен бірге жүргізілген.  130-дан астам отандық және шетелдік ғарыш «Байқоңыр» ғарыш айлағынан орбитаға ұшып шықты

ЗАМАНЫҢ ТҮЛКІ БОЛСА, ТАЗЫ БОП ШАЛ.
Если время — лисица, будь гончей,  ухвати ее.

Елдестірмек — елшіден,
Жауластырмақ — жаушыдан.
 
Заман түзелсе,
Жаман да түзеледі.
 
Ханның басын хан алар,
Қардың басын қар алар.
 
Кілемге бергісіз алаша бар,
Ханға бергісіз қараша бар.
 
Қойды құртаң бүлдіреді,
Елді сұлтан бүлдіреді.
 
Хан — қарақшы,
Халық — сарапшы.
 
Хан көп болса — жау көп,
Би көп болса — дау көп.
 
Хан жарлығынан
Қатын жарлығы күшті.
 
Ойында өрелік жоқ,
Ханында төрелік жоқ.
 
Хан сарайы демесең,
Қатын өсек қаптаған.
Қошеметшіл қу өңшең
Ханды ғана мақтаған.
 
Халық қаласа,
Хан қайығын береді.
 
Ханның ісі қараға түседі,
Бидің ісі параға түседі.
 
Басыңа іс түссе:
Бекке барма, көпке бар,
Бек беліңді сындырады,
Көп ісіңді тындырады.
 
Хан халықтан үлкен емес.
 
Арғымақ аттың құйрығы  –    
Әрі жібек, әрі қыл,
Асыл мінез азамат,
Әрі төре, әрі құл.
 
Көп толқыса — хан құлайды,
Көл толқыса — жар құлайды.
 
Ханның қызы шөміш ұстаса,
Қолы жауыр болады.
 
Айырдан туған жампоз бар,
Нар емес десең нанғысыз,
Қарадан туған жігіт бар,
Ханға күнін салғысыз.
 
Төренің тілі тәтті,
Діні қатты.
 
Тура биде туған жоқ,
Туғанды биде иман жоқ.
 
Би екеу болса,
Дау төртеу.
 
Әулекі би
Ат үстінен билік айтар.
 
Туғанына бұрғаны —
Биді құдай ұрғаны.
 
Сын түзелмей, мін түзелмейді.
 
Аяз әліңді біл,
Құмырсқа жолыңды біл.
 
Иілген басты қылыш кеспес.
 
Есіткен құлақта жазық жоқ.
 
Біткен іске сыншы көп,
Піскен асқа жеуші көп.
 
Төбе би де өзіміз,
Төре би де өзіміз.
Қисық болса сөзіңіз,
Құрулы тұр тезіміз.
 
Орайы келген іс — оңай бітер.
 
Есі мақұл дауласса,
Сөздері асқар ала таудай болар.
Бір тентек, бір ақылды дауласса
Атысқан жаудай болар.
Екі тентек дауласса,
Сап-саудай болар.
 
Қисық ағаш үй болмас,
Қыңыр жігіт би болмас.
 
Қол — таразы,
Көңіл — қазы.
 
Ханды құдай ұрғаны,
Халқымен жау болғаны.
Биді құдай ұрғаны,
Билігі дау болғаны.
 
Барымтадан қорыққан
Мал жимас.
 
Би жаманы дауға алдырады,
Жігіт жаманы жауға алдырады.
 
Уәдені бұзған —
Ұяны бұзғанмен тең.
 
Халық түзетпегенді,
Қалып түзетпейді.
 
Өтпес жарлық — бойға қорлық.
 
Алмақтың да алмағы бар,
Ат көтере алмас салмағы бар.
 
Орынын тапқан
Орынсыз қалмас.
 
Тең тартқан
Таразы — алтын.
 
Байлық не керек,
Адалдан жимасаң.
Билік неге керек,
Әділдік құрмасаң!
 
Көзбен көргенді
Құлақпен есіткен жеңген.
 
Болмайтын істің басында болма,
Бітпейтін даудың қасында болма.
 
Әділ бидің өлгені —
Сөзінің болса жалғаны,
Ғұламаның өлгені —
Болмаса тәлім алғаны.

 

Источник: мақал-мәтелдер макал мателдер пословицы на казахском языке казахские