Ежелгі Қазақстан термині 8-ғасырда арабтардың жаулап алуы кезінде Қазақстан территориясында жазба пайда болғанға дейінгі кезеңді қамтиды.
Қозыбай жерінен табылған ерте палеолиттік олжалар Шығыс Қазақстанда белгілі. Нарым жотасының батыс бөктерінде, Бұқтырма су қоймасының шығыс жағалауында палеолиттің екі жері - Күршім-1 және Күршім-2 табылды. Артефактілер табылған сарғыш сазды шөгінділер Усть-Убинск формациясына сәйкес келеді, оның жоғарғы шекарасы шамамен б. 1,8 миллион литр. n. Қызыл балшықтар плиоценнің Павлодар немесе Вторушка қабатына жатуы мүмкін.
Біздің заманымыздың II ғасырындағы Хүннү халқы e. ыдырап, Хүннудың бір бөлігі Жоңғар Алатауының тауларына қоныстанып, Юэ-Бан мемлекетін құрды, екінші бөлігі Қазақстанның батысына Еділ, Ембі және Орал облыстарында, әрі қарай Донға қарай жылжыды, ал 375 жылы көшті батысқа қарай Еуропаға қарай, бұл халықтардың ұлы қоныс аударуының басталуын белгілейді.
Адамнан жанын түсінетін жан таппай,түнде терең сайға келіп,жарық аймен сырласатын Ләйләнің сөзі.Семей полигоны орналасқан Қарауылда тұратын Ләйлә 8 жасында жарылыстың кесірінен денесі өспей қалған.Жасы 16-17 де болсада өз денесіне қадалған көзден намыстанған қыздың іштей қиналысы,айға айтқан сыры берілген.Ақыл - ойы,сезімі жетілгенімен,денесі жетілмей,мәңгі бала бейнесіндегі қыздың жұдырықтай жүрегі кек пен қасіретке толы,тіршіліктен безінген.Адам деп санамай, адам пейілін тәубеге түсіретін мүгедек,- деп қарағаны үшінде басқаларға ренжулі.
