Реалистік шығарманың ең басты негізі — өмір шындығы, сол шындықтың романтикалы жақтары. Бұл жағынан алып қарағанда М. Әуезовтің «Қараш-қараш оқиғасы» повесі айта қалғандай екені жоғарыда біраз дәлелденді. Қазір туындының көркемдік сапасының тағы басқа қалтарыстарына тоқталып байқайық.
Шығармадағы қамтылған жайлар революциядан бұрынғы дала тіршілігі дегенбіз. Автордың ұсынған идеясының түп тамыры сол кездегі патриархалдық-феодалдық өмірдің кеселінен, екі таптың қиянкескі тартысынан шығып жатқаны түсінікті. Белинскийдің данышпандық қағидасы бойынша шығарма сырт жағынан идеяның мағынасын іске асыратыны даусыз. Яғни сыртқы құбылысты дұрыс сипаттау бар да, оның ішкі сырын аша көрсету бар. Бұл екеуінің байланысы қашан да бірге. Ал, енді осы мазмұн мен түр тұтастығын М. Әуезов берік сақтай отырып, оны қандай шынайы өнермен жеткізген десеңізші!
Жазушы алдымен сол азапты өмірдің өзіндік атмосферасын дәл береді. Мұнда көкейге қонымсыз, шалағай қалған, жалған жатқан көріністер жоқ. Қазақтың жазда жайлауға шығып, мал жаятын, суық түссе қиырдағы қыстауына барып қыстайтын өмірі, кәсібі, байлығы, кедейлігі, өзара жаулығы, тартысы, халықтың мінезі, ұлттық рухы келісті де бапты шеберлікпен жөн табады. Сол сыртқы құбылыс пен ішкі мазмұнның бір-бірімен байланысқан сырын ашуда Мұхтар қолданған көркемдік тәсіл қандай! Соның бір ғана штрихыретінде мынадай эпизод төңірегін сөз етелік.
Мен Абай Атамыздың өте білімді, ғұлама, қалай айтсам болады өте өте ақылды деп білемін. Себебі ол көп өлең жазып қана қоймай неше түрлі шығармашылық жұмыстар жасаған. Абайдың әр өлеңі мағыналы ,ол өлеңдерін жайдан жай жазбаған ол өлеңдерін болашақ ұрпағының жақсы болып білімді болып өсуі үшін осындай өлеңдер, қара сөздер жазған. Ал осы "Ғылым таппай мақтанба", "Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін" өлеңдері арқылы да көп нәрсені ұғындық.
Ғылым таппай мақтанбаОрын таппай баптанбаҚұмарланып шаттанба Ойнап босқа күлуге деген өлең жолдарында Ғылым таппай еш оқымай мақтануға болмайды, Осы өмірде өз орныңды тауып жүру керек, Уақытыңды бос ойынмен өткізбе деген. Ал мен жазбаймын өлеңді ермек үшін өлеңінен бізге өлеңді жақсылап түсініп оқу керегі, ақындарға өлеңді пайдасы тиетін қылып жазу керегі айтылған. Мен осылай Абай атамыздың өте білімлі екенін дәлілдей аламынОбъяснение:
ну өзім осылай деп ойлаймын
