Сөз құрамындағы бір немесе бірнеше дыбыстар тобынан жасалған фонетикалық бөлшек буындеп аталады.Дауысты дыбыстар буын құрауға негіз болады.Дауыссыз дыбыстар буын құрай алмайды. Сөздің құрамында қанша дауысты дыбыс болса, соншабуын болады. Мысалы, қарлығаштардың деген сөзде бес дауысты дыбыс бар, яғни сөз бес буыннан құралған.Қазақ тілінде буынның үш түрі бар: 1) ашық буын; 2) тұйық буын; 3) бітеу буын.Бір дауысты дыбыстан құралған және дауыссыз дыбыстан басталып, дауысты дыбысқа аяқталған буын ашық буын деп аталады. Мысалы, а-на, ба-ла, да-ла, бе-ре-ке, ә-ке, ша-ға-ла, же-ті, та-ға, т.б.Бір ғана дауысты дыбыстан құралған буын жалаң ашық буын деп аталады. Мысалы, ә-же, ұ-лы, ү-кі, а-та, т.б.Тұйық буын дауысты дыбыстан басталып,дауыссыз дыбысқа аяқталады. Мысалы, айт, өр, ант, ән, ұлт, аң, ұрт, үй, арс, ел, өрт, т.б.Дауыссыз дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа аяқталған, яғни ортасы дауысты дыбысекі шеті дауыссыз дыбыс болып келген буынбітеу буын деп аталады. Мысалы, Бұлт, жер, қант, той, құрт, тау, жұрт, жез, төрт, дос, серт, гүл, мұрт, қол, бырт-бырт, сарт-сұрт, жарқ-жұрқ, сөз, көз, май, дөң, дүлдүл, мазмұн, жолдастық, т.б.
Бiр кыз темекi шегiп турады, сосын бiр жiгiт орысша бiлмей темекi сурайын деп: девушка ты куритса дейдi, сосын кыз турып: а ты чё петух что ли? - десе, анау турып: да нет, я тоже куритса дептi... Тунде катты мас болып келген куйеуi танертен айелiне: Бiздiн уйде жын бар екен,-дептi. Айелi: Кiм айтты? десе,кеше мен туалеттiн есiгiн ашсам, cветi озiнен озi жанып, жапсам озi сонiп калды дептi. Сонда айелi: Эй алкаш,холодильникке сиiп кеткен сен ба? дептi. Бiр кунi бiр оте жаксы зубной врач кайтыс болыпты. Содан ол кiсiнi жерлегенде басына улкен тастан жасалган тiстiн мусiнiн койыпты. Сол зират басына коллективы жиналып турганда бiреу шыдай алмай кулiп жiберептi. Неге кулесiн десе мен генекокологпын мен олсем басыма не коясындар дептi. Бiр кунi сушняк пен голодняк сахарада келе жатады. Алыста бiр бочка турады. Голодняк бочканын iшiнде кыз болса екен деп армандайды. Сушняк су болса гой деп армандап жугiрiп келiп бочканы ашса, iшiнде поражняк отыр екен! Бiр фермердiн тауыктары кiлен кiшкентай жумыртка туады екен, бастыгы тауыктарга айкай салыпты, коршi фермер жумырткаларын 15 тенгеге сатып жатыр, ал бiз болсак 13 тенгеге сатып жатырмыз, неге iрi кылып тумайсындар дегенго, сонда карi бiр тауык шыгып: 2 тенге ушiн котiмiздi жыртайыкпа дептi. Баягыда бiр жiгiттiн мотоциклы болган, ол бузылып, жондеп жатканда, касына айелi келiп, жаным осы мотоциклге екi балон салса машина бола ма депти. Жiгiт жынданып кетiп, кумаш саган екi емшек косса сиыр боласынба дептi.
0,0(0 оценок)
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota
Оформи подписку