Аяз би - қазақ ертегісі.
Ертегідегі Жаман – қазақ ауыз әдебиетіндегі ел басшысының үлгілі бейнесі. Ол – қарапайым, парасатты, адал, шыншыл, көреген, тапқыр, кішіпейіл, іззетті, көпшіл, қайырымды, қанағатшыл. Бұл қарапайым халық бұқарасының «елді осындай адам басқарса» деген арманынан туған бейне.
Өмірдегі реалды нәрсенің өзін әдейі өзгертіп көрсету – ертегі жанрының өзіндік қасиеті болғандықтан, ертегіші де оның мазмұнын барынша әсірелеп көрсетуге, сырлы да ғажайып етіп көрсетуге күш салады. Мәселен, «Аяз би» ертегісіндегі ханның әлсіз, жоқ-жітік, жаман қойшының ақыл-парасатын мойындап, оған хандық тағын сыйлап беруі өмірде әсте болуы мүмкін емес жағдай. Бірақ ертегіші осылай баяндайды, тыңдаушы оған иланады. Өйткені ертегіні айтушы да, тыңдаушы да өмірде бір рет болса да солай болғанын қалайды, соны армандайды. Қысқасы, Аяз биді өмірде болған тарихи тұлға дегеннен гөрі, халықтың «ел басқаратын адам осылай болу керек» деген арманынан туған Арман ханы, ел билеушіге тым ертеде ескерткен халық даналығы мен асқақ мұратының көрінісі деген орынды.
Бұрынғы заманда мыс өндіру қиынға соққан. Себебі олар оны өз қолдарымен балқытып жасаған. Ал қазіргі уақытта арнайы құралдар бар. Қазір мысты және басқа металдарда завоттарда өндіреді . Ал ерте заманда ондай мүмкіндік болған жоқ . Ал қазір бәрі жеңілдетілген.
Жәнеде бұрын арнайы қалып болмаған , ал қазіргі уақытта арнайы қалыпқа салып істейді . Бірақ мыс өндіру қауіпті жұмыс . Себебі ол жерде лаулаған оттар көп , одан күйіп қалу қауіпі бар. Сол үшінде бұл жұмыс сабырлық пен шыдамдылықты талап етеді.
