Мәтінмен номыс СОДЕР
Оқылым
е не
уасын есе, ер
умите мерки
о
асқан?
Hopcer
тапсырма. Мәтінді түсініп оқы. Қоо аріппен берілген сөздердің ма-
Как мері немен корком, неткен бай! Елі алып, кері ұлан-ғайыр
ғынасын сездіктен қара. Негізгі және қосымша ақпаратты анықта,
Казакстанның картасын аралары оны алып, ұлан-ғайыр екені
Казакстан шегарасының ұзындығы - 15000 километр, Tim Kазақ жерін
не не нет зесің. Қазақстан аумағы 2724,9 мың шаршы километрге тең
ысынан батысына қарай күн үш сағат етеді екен. Осындай алып жер-
ге шикізат пен қазба байлықтарды қос Казакстан шикізат, қазба байлығы
жағынан дүниенүзінде 186 елдің ішіндегі ең бай он елдің қатарына кіреді.
қазба байлықтар қорынан мынадай орын алады. Қорғасын, вольфрам коры
бойынша 1-орын, күміс пен мырыш қоры бойынша 2-орын, марганец қоры
бойынша 3-орын, мыс қоры бойынша 4-орын, уран қоры бойынша 5-орын,
алтын қоры бойынша 6-орын, темір кені бойынша 7-орын, жанғыш көмір,
газ қоры бойынша 9-орын, мұнай қоры бойынша 13-орын. Бұл - ғаламат
Орталық Қазақстанда көмір, жез, қорғасын, мырыш, құмтас өндіріледі.
Мунда комір қоры 200 миллиард тоннадан асады екен. Солтүстікте алтын,
темір, Шығыста қорғасын, мырыш, оңтүстікте қорғасын, оңтүстік, ШЫҒЫС,
Батыста, Каспий жағасындағы құрлықта 2,2 миллиард тонна, су астын-
тонна мұнай бар. Мұнай құбыры 10715 шақырымға созылған. Міне, Қазақ
да 4,5 миллиард тонна мұнай жатыр. Аралдың айналасында 350 миллион
қстан
байлык
солтүстікте мәрмәр кенорындары бар.
даласы - осындай!
45
Составить 5 вопросов

Ғаламтор туралы диалог құрастыру.

Ағасы: Бауырым, осы соңғы кездері ғаламторға тәуелділік қоғамдағы ең үлкен мәселеге айналып отыр. Осы жайлы не ойлайсыз?

Інісі: Ия, дұрыс айтасың. Ғаламтор пайда болғаннан бері адамдардың өмірін жеңілдетіп, барша сұрақтарға жауап табуға мүмкіндік пайда болды. Ғылым мен техниканың дамыған заманында өз өмірімізді компьютерсіз елестету қиын.

Ағасы: Дегенмен, бұл құрылғының пайдасымен қатар зияны де аз емес. Ең басты зияны - ол денсаулыққа тигізетін зияны. Компьютер алдында ұзақ отыру көз бен омыртқаға аса үлкен зақым келтіреді. Сондықтан да компьютерда көп жұмыс жасайтын адамдарға арнайы көзілдірік киіп, отырған кезде де арқаны тік ұстауға тырысу керек. Сонымен қатар уақтылы үзіліс жасау керек.

Інісі: Осындай келеңсіздіктер орын алмауы үшін, компьютерді тек керек кезінде немесе күніне 1 - 1,5 сағаттан аспайтын уақыт қолдану керек деп ойлаймын. Мен өзім осы ережені сақтап, қалған бос уақытымда анама көмектесемін.

Ағасы: Сондықтан ғаламторды тек қажет уақытында пайдалану керек деп деп ойлаймын. Ал басқа бос уақытыңды пайдалы іске арнап, ата – анаңа, бауырларыңа көмектесіп немесе спортпен айналыссаң болады. Кітап оқысаң, тіпті жақсы, нұр үстіне нұр болар еді.

Кітапхана туралы диалог.

- Дана халқымыз «Кітап - алтын қазына» десе, ал кітапхананы өз басым іші қазынаға толы алтын сандыққа теңер едім.

- Ия, Маржан дұрыс айтасың. Сенімен толықтай келісемін. Бізді білім нәрімен сусындататын ғалым, тілсіз мұғалім – осы кітап. Тағылымы мол тәрбие ошағына айналып отырған кітапхананың мектепте алар орны орасан зор.

- Әрине, қазіргі заман ағымына қарай, техниканың дамығанына орай кітап оқу мен мектеп кітапханасына жазылу қалып барады. Сенің ойыңша, осы мәселені қалай шешуге болады?

- Менің ойымша осы мәселені барынша қолға алып, мектеп кітапханасының қорын кеңейтіп, қазіргі жастарға қызықты жазылған кітаптармен толықтырса, сонымен қатар түрлі әдеби кештер мен іс – шаралар ұйымдастырылып, жастарды кітап оқуға үгіттеу жұмыстары жүргізілсе, бұл мәселе оң шешімін табады деп ойлаймын.

- Ия, осы орайда мектебімізде де түрлі ауқымды іс – шаралар өткізілуде. Мәселен, келер аптада ұлы Абай атамыздың қара сөздері мен өлеңдерін жатқа оқудан әдеби кеш өткізілмек.

- Онда бұл шараға белсенді қатысу керек екен. Мен Абай шығармаланып сүйсініп оқып, көбісін жатқа да білемін.

- Әрине, қатысып көр. Оның үстіне жүлделі орын иелері қалалық байқауға жолдама алады.

- Ендеше бағымды сынап көрейін!