C) Барыс, тао D) Табыс, жатыс, шығыс E) Жатыс, шығыс, көмекес. 1. «Қоян жүрек» тұракты тіркесінің антонимін табыңыз. A) Қорқақ В) Әлсіз C) Салмақты Д) Батыр Е) Күшті 2. Тұрақты тіркесті табыңыз А) Ит өлген жер В) қою қара қас 9. Сөздердің жалғау арқылы байланысын көрсетіңіз. А) Арман үшін аттану. В) Білімді азамат. C) Үш дәптер. D) Биік дәреже. Е) Көлдің жағасында. C) Ойлы бала Д) Қалта сағат E) Әдемі қыз 3. Етістікті сөз тіркесін көрсетіңіз. А) Кірпіш үй B) Бес бала C) Оқыған қыз Д) Кітап оқыды E) Әдемі әуен 4.Сөздердің септеулік шылау арқылы байланысын анықтаңыз. А) Айтқан сайын түсіну В) Әр түрлі С) Астанаға бару Д) Гүлдердің иісі E) Әтір сеп 5. Қазақ тілінде неше жалғау бар? А) 4 В) 6 C) 2 Д) 3 E) 6 6. Жіктік жалғауында тұрған сөзді табыңыз. А) Табалдырық B) Санак C) Сепкіш Д) Кенші E) Ауылданбыз 7. Қарсы мәндес фразеологизмдерді тап А) кірпік қақпады-мызғып алды В) қас пен көздің арасында-көзді ашып жұмғанша C) тонның ішкі бауындай-арасынан кыл өтпеу D) ит өлген жер – ат шаптырым жер E) тайға таңба басқандай -арқаны кеңге салу 8. Тәуелденген зат есімдерге қосымшасы өзгеріп жалғанатын септіктер қатарын көрсетіңіз. А) Ілік, атау, барыс. В) Ілік, жатыс, шығыс 10. «Сұлу» сөзінің синонимін табыңыз. А) Әдепті. В) Әдемі. C) Сыпайы. D) Мықты. E) Салмақты. 11. Есімшені табыңыз A).барган, айтқалы В) келіп, көріп С) бардым, айттым D) барса, келсе E) көрсе, берме 12. Сөйлем мүшелерінің санын анықтаңыз А) 5. В) 4 C) 3. D) 2. E) 6. 13. Туынды түбірді анықтаңыз. A) Кол. (В) Тазалық. C) Сынып. D) Жаңа E) Бол. 14. Үнді дауыссыздарды көрсетіңіз. А) Ң, Р, Л, М... В) С, У, Ш, Ң... C) К, Л, М, Н... D) И, Ң, В, Г... E) Р, Л, М, И... 15. Көсемшенің жұрнақтарын табыңыз А) -ғалы - қалы, - қан, -кен B) -ып, -іп -П, -а, -е, -й C) -да, -де, -та, -те D) -ак, -ау, -ай

Пайымдау әңгіме

Еңбекқор құмырсқа.

Әлем көптеген тіршілік иелеріне толы.Солардың ішінде құмырсқа – әлемдегі ең көп тараған жәндіктің бірі. Қазақ «құмырсқадай қажырлы», «құмырсқадай құжынаған», «құмырсқадай еңбекқор» деген тіркестерді бекер айтпаған.Сіріңке қорабында бір дәнді бірнеше күнге жеткізе алған құмырсқа туралы әңгімені бәрі біледі.Олардың тағы да біз білмейтін қызық қыры көп.

Бір құмырсқа өз жемтігін тапқан соң,басқа құмырсқаға азығын табуға көмектесе алады.Аралар мұндайда билеп жүріп үйретсе,құмырсқалар бір жол бойымен жүріп отырып,азық табуды үйретеді.Олар бір-біріне жалғанып,басқалар өтуі үшін көпір жасай алады.Бір құмырсқа өз салмағынан 10 есе ауыр салмақты көтере алады.Құмырсқалар орта есеппен екі немесе үш айға дейін өмір сүреді. Осы уақыттың ішінде өздеріне тән еңбекқор, белсенділігі және үнемшілдігімен өзге жәндіктерден ерекшеленеді.

Аспаптар туралы мәліметтер:

1.Шаңқобыз — темірден немесе күмістен жасалған сүйір тілшесі бар көне музыкалық аспап. Шаңқобыз басқа атаулармен көптеген халықтарда кездеседі. Оның сирек кездесетін бір түрі — ағаш шаңқобыз — ағашқа бекітілген жіпті тербеу арқылы дыбыс шығарылады. Шаңқобыз – ежелден келе жатқан қазақтың музыкалық аспабы. Аспап бітімі бөлек болғанымен, оның құрылымы өте қарапайым.Бұл аспаптың темірден немесе күмістен жасалған сүйір тілшесі болады. Аспапта ойнау тәсілі де өзгеше. Шаңқобызды ерінге қойып, тіске тіреп ойнайды. Аспап дыбысы тілшені саусақпен шалып тартқан кезде серіппенің тербелісі арқылы шығады.

2.  Жетіген – қазақ халқының ежелден келе жатқан ұлттық көп ішекті шертпелі аспабы. Сонымен қатар, жетіген тектес аспаптардың жалпы Азия халықтарының арасында кеңінен таралғанын атап өткен жөн. Әр халық өзінің ән-күй өнерінің ерекшеліктеріне қарай аталған көп ішекті аспапты құрылымдық, көркемдік жағынан әрқилы етіп өзгертіп, дамытып келеді. Соның ішінде қазақ халқының осы күнге дейін дәріптеп келген жетігені әуелінде жеті ішекті аспап болып танылған. Оның шанағы бітеу ағаштан шабылса, ішектерінің астына қой асығы тиек ретінде қойылып, аспаптың құлақ бұрауы сол асықтарды қозғалту арқылы келтірілетін.Кейін келе тиектер ағаштан, ішектер мыс сымнан жасалғандығы туралы деректер кездеседі.

3. Дауылпаз – қазақтың ұрып ой-налатын көне саз аспабы. Ертеректе бұл аспап соғыс құралы ретінде айбар беріп, қыр көрсету үшін қолданған. Бертін келе дауылпазды аңшылық пен құсбегілікке де пайдаланатын болған. Оның жасалу әдісі күрделі. Дауылпаздың шапаты - өзегі алынған сырты жұмыр бітеу ағаштан ойып жасалған. Беті әбден иленіп, кеңкей шыңылтыр терімен қапталады. Жайға байлап немесе мойынға, иыққа іліп алып жүруге арналған аспалы бауы мен ұрып ойнайтын шағын таяқшасы болады. Дауылпаздың шанағының сыртын мүйізбен, түрлі тастармен, ою-өрнекпен безендіріп, сәндел жасайды.

4. Домбыра - қазақ халқының өте ерте және кең тараған, нағыз табиғи ұлттық музыкалық аспабы. Көне Шумер тілінен аударғанда «кішкене садақ» деген мағына береді. Алматы облысы, Жамбыл ауданы аумағынан  шамамен 2,5 ғасыр бұрын табылған таста қашалған суреті мен 16 ғасыр бұрын Мысыр еліндегі Нахт қабіріне салынған пішінінен еш өзгермеген. Қос ішекті шертіп ойнайтын музыкалық аспап ішекті, шертпелі аспаптар тобына жатады.Аспап әр түрлі үлгіде тұтас ағаштан ойылып жасалады. Тоғыз, он бір, он төрт, жиырма төрт пернесі болады. Күй арнайы құлақтарымен келтіріледі. Аспап үні қоңыр, құлаққа жағымды әрі жұмсақ болып келеді.

5. Сазсырнай — үрлемелі аспап. Сазсырнай ысқырып ойналатын флейталар тобына жатады. Кейбір сазсырнайдың ысқырғыш тетігі болмайды. Оған қазақ халқының сазсырнайы мысал. Сазсырнайға ұқсас аспаптар көптеген халықтарда кездеседі. Атауы әр халықтың өз тілінде айтылатын аспаптың пішіні де әр түрлі. Оның пішінін шеберлер құсқа, балыққа, көп басты атқа, жұмыртқаға ұқсатып жасай берген. Сазсырнайдың дыбыс диапазоны терция, кейде октаваға шейін барады. 1971 жылы Отырарда жүргізілген қазба жұмыстарда саздан жасалған қаздың жұмыртқасындай музыкалық аспап табылған. Аспаптанушылардың зерттеуінен өткен бұл сазсырнай үш дыбыс шығарады. Олар екінші октаваның “ми-бемоль”, “фа”, “соль” ноталары.