решить это казах езык и адебиет

Денсаулық — табиғаттың ең  қымбат сыйы. Күнделікті жұмыста жүргенде, деніміз сау болғанда, денсаулықтың қадірін біле бермейміз. Аздап ауырсақ, өзіміз білетін дәрі-дәрмектерді ішіп жазылып кетуге тырысамыз. Дәрігерге бара қоймаймыз. Шын мәнінде кез келген аурудың алдын алуға болады. Ол үшін не істеу керек?
Ең алдымен, спиртті ішімдіктер мен темекі шегудің зиянын білген дүрыс. Темекі түтінінің құрамында 30-дан астам зиянды заттар бар. Әсіресе жас балалар мен қарттарға темекі тартуға болмайды. Бұл заттар қатерлі ісіктің пайда болуына тікелей себептер. Ішімдікке салынып кетуге болмайды. Ішімдікті жақсы көретін адамнан бақытсыздықтан басқа ештеңе күтуге болмайды. Лев Толстой: "Спиртті ішімдік адамның денсаулығын құртады, ең қорқыныштысы — адамның рухы мен ұрпағын жояды", -деген болатын.
Денсаулық сақтаудың алдын алуға болады. Ол үшін дұрыс тамақтануға, уақытында демалуға, дене қимылымен айналысуға көп көңіл бөлу қажет. Әсіресе жасы ұлғайған адамдарға майлы тамақтарды көп жеуге болмайды. Оның орнына сүт, көкөніс тамақтарын пайдаланған дүрыс. Денсаулық сақтауда дұрыс тамақтаудың маңызы зор. Ал спортпен айналысу — денсаулықты жақсартады. Спорттың ең қарапайым түрі — жүгіру. Күн сайын таңертең үйдің маңайында, саябақта жарты сағатгай жүгіруе болады. Егер жүгіруге дәрігер рұқсат етпесе, таңғы таза ауада серуендеуге болады. Әр түрлі жаттығулар жасауға болады.

ответ

Дефис:

1.Қайталама қос сөз бен қосарлама қос сөздерде сөз аралығына қойылады:  

Ояз Абайдың әйелі мен туған-туыстарын көргісі келетінін айтты. (К. Оразалин "Абай")

2. Күшейтпелі шырай түзетін күшейткіш буыннан кейін қойылады:

Басқа-басқа, Сағынайға не жоқ, жолдасын жамандаған қағазға қол қойып. Әп-әсем жігіт, иман жүзді. (Ж.Нәжімеденов, "Ақ шағыл")

3.Топтау үстеулері немесе топтық сан есімдерден кейін дефис қойылады:

Желігіп алды көнбестен

Желқуық өңшең байталдар,

Бірі де қайыру берместен

Сынаптай ақты сайтандар,

Б і р-б і р л е п жүріп сай-құмнан, Өлгенде өзер қайырдым. (М.Мақатаев, "Жырлайды жүрек")

4.-мыс, -ақ, -ау, -ай демеулік шылауларынан бұрын дефис қойылады:  

Қатыны келгенде, тілге келмей, қолын ұсынуға ғана шамасы келіпті- мыс. (Т.Әлімқұлов, "Көкпар")