Төменде Абайдың «Ғылым таппай мақтанба» деген өлеңіне азды-көпті түсінік бермекпіз. Өлең өзегі – «адам бол!» идеясы. Айта өтері, барлық Абай жинақтарында туынды «1886 жылғы» делінген. Жаңа үлгіде дайындалған екі томдық жинақта мен бұл датаны «1882 жыл» деп өзгерттім. Неге? Оған тірек дерек-дәйектер көп, бірақ оларға тоқталып жатуды мақала көлемі көтермейді.Бес дұшпан – өзімшілдік (яки эгоист) мінездің, ал бес асыл іс – көпшіл (халықшыл) мінездің көрінісі. Екі мінез антипод: біріншісі – қатігез, екіншісі – бауырмал. Жан мен тәннің таласы, әлбетте, қоғамдық өмірде ғана емес, әр адамның жүрегі арқылы өтетін мәңгілік күрес. Фалсафа ілімінде мұны сана мен тұрмыстың билікке таласы дейміз.
