қымыз – сүр қаз қосып, әбден өлтіріліп пісірілген, бабы келген қымыз; тай қымыз – бір күн сақталған қымыз; құнан қымыз – екі түн сақталған қуатты қымыз; дөнен қымыз –үш түн сақталған күші мол қымыз; бесті қымыз –төрт түн сақталған сапалы қымыз; сары қымыз – шөп буыны қатып, күзде сауылған биенің маңызды қымызы; қысырдың қымызы – қыста құлынсыз сауылатын биенің дәмді, қуатты, шипалы қымызы; түнемел қымыз – көп тұрған немесе үстіне саумал қосылған сапасы төмен қымыз. Саумал – бие сүті. Қуырдақ – көбінесе мал сойылғанда өкпе, бауыр, жүрек, жұмсақ еттерді турап, майға қуырып әзірлеген дәмді тағам. Қиықша – ысылған қамырды қиықшалап кесіп, майға пісірген нан. Қаймақ – сүттен шығатын тағам. Қызыл – ет тағамдарының атауы. Қазы – жылқының қазы майы, кәделі тағам. Қарта – жылқының ішегі, кәделі тағам. Қатық – қой сүтінен ұйытылған тамақ.
Шығарма
Қыс.
Сары аязымен маңайды түп-түгел баурап қыс та келіп жетті.Әр жыл мезгілінің өзіндік ерекшеліктері болады.Ал қыс мезгілің ерекшелігі - аппақ қары."Қыстағы қар, жаздағы жаңбыр-жерге жауған нұр" демекші,көгілдер аспаннан жауған мамық қар күнмен шағылысып бейне бір бағалы тастар секілді.Ал қалың етігіңмен қарды басқан кезде "қырт-қырт" еткен дыбыстардың шығуы да жүзіңе күлкі сыйлайды.
Қыстыгүні табиғат қана емес,ойындар да керемет көңіл-күй береді.Шана, шаңғы тебу, аққала жасау, қардан қорғандар тұрғызу, қармен атысып ойнау - бұл мезгілді қалай ұнатпауға болады?Тоңсаң да үйге қайтқың келмей,әзер ойынды тастайсың.
"Қыс - аязымен,жаз - самалымен" деген екен халқымыз.Ия,қысты аязсыз елестету мүмкін емес.Далаға шықсаң екі бетіңнің ұшы мен мұрның қызара кетеді.Ал таңертең терезеге аяз салып кеткен өрнекті қыраулар да тамаша көрініс.
Қыс, қар, мұз, қырау, қылау - жерді көміп,
Бұлт бүркеп, тұман төніп, баса шөгіп,
Жер-көкті аяз бүріп, қызыл жалап,
Бұрқ-сарқ боран құсып, шашып, төгіп,-деп ақын Ілияс Жансүгіров жырлағандай,қыс - ең әсем,қызықты мезгілдердің бірі.
