Тыңдалым мәтіні бойынша төмендегі сұрақтарға жауап беріңдер 1. Жануарлар бір-бірімен қалай түсініседі? 2. Хайуанаттардың тілін білу не үшін қажет? 3. Каздар неге әртүрлі қаңкылдайды? 1. Дельфиндер тілінің күрделі екенін қалай дәлелдеуге болады?

1. Сын мой, подрастешь и ты,
Взлетишь на крыльях мечты.
Выше облаков, возможно, взойдешь ты,
Да сбудутся твои чудесные сны.

2. Как падучая звезда,
Он сверкнул – и стал незрим.
Как заплакали тогда
Все встречавшиеся с ним!
Был он умудрен и смел,
Страх в душе его был нем.
Он на смерть взглянуть сумел,
Этим не делясь ни с кем.

3. Время - пряди тумана вдоль гребней гор.
Ты с надеждой глядишь в туманный простор,
Ты следишь за потоком безликих дней,
Вечной сменою их утомляя взор.

4. В белой шубе, плечист, весь от снега седой, 
Слеп и нем, с серебристой большой бородой, 
Враг всему, что живет, с омраченным челом 
Он, скрипучий, шагает зимой снеговой. 

Старый сват, белый дед натворил много бед. 
От дыханья его — стужа, снег и буран. 
Тучу шапкой надвинув на брови себе, 
Он шагает, кряхтя, разукрашен, румян. 

Брови грозно нависли — нахмуренный вид; 
Головою тряхнет — скучный снег повалит. 
Злится он, словно бешеный старый верблюд, 
И тогда шестистворная юрта дрожит. 

Если дети играть выбегают во двор, 
Щиплет нос он и щеки им злою рукой; 
В армяке, в полушубке дубленом пастух 
Повернулся к холодному ветру спиной. 

Конь разбить безуспешно пытается лед, 
И голодный табун еле-еле бредет. 
Скалит жадную пасть волк — приспешник зимы, 
Пастухи, день и ночь охраняйте свой скот! 

Угоняйте на новое место табун, 
Не беда, если вам не придется поспать, 
Лучше вам с бедняками делиться скотом! 
Не давайте волкам средь степей пировать! 

Оқи салшы))

Күндердің бір күні Жылан жер жүзіндегі жанды мен жансыздарға мынадай арыз айтады:

         — Мені Тәңірім сендердің бәріңнен кем жаратыпты. Аяқ-қолым жоқ. Басымды көтере алмай, жер бауырлап қалдым. Не жеп, не қоярымды да білмеймін. Сендердің бәрің бір бүтін тілдісіңдер, ал мен айыр тілдімін. Ойлап отырсам, жанды мен жансыздың ішіндегі сорлысы мен екенмін. Маған ешқайсыңның жәрдем еткілерің келмейді. «Сен қасіретті көп тарттың, ондайлар әрдайым әділ келеді, сен барлығымызға патша да бола аласың» деп, сөзбен болса да жұбатып кетпейсіңдер, – деп, ол екі көзінен қанды жасын сорғалатып, ағыл-тегіл жылайды.

         Жанды-жансыздың барлығы жыланға аяныш білдіріп, өкпесін орынды көреді, «қарасың деп шықпайтын, қара қылды қақ жарған, ақ жүрек ақылшымыз болар» десіп, өздеріне патша етіп сайлайды.

         Жыл артынан жыл, күн артынан күн өтіп жатады.

         Күндердің күнінде Жыланекең: «Бүкіл әлемге патша болып, барлық билікті өз қолыма алсам, бұдан да жақсы тұрар едім. Көзіме көрінген тамақты ішпей, дүниедегі жандылардың ең тәтті қандысын жер едім», – деп қиялдайды. Қан дәмін айыра алатындарды шақыртады. Қос қанатын делдитіп, аяқтарын шілтитіп, қуарып Шіркей, тұмсығын едірейтіп Маса, патшаның көңілін табам деушілердің бәрі келеді.