4. Берілген үзіндеден көркемдегіш құралдарды аныктап, талдаңыз. «Роберт калайда жеңілмеуге бел буды. Боксшылар бір-бірімен жакындаса бергенде, Роберт кілт керi шегiндi де, он колы найзағайша жарк ете түсті. Жұрт сілтідей тынды Роберт таза жеңіске жетті».

Мысалы: Коркемдегіш куралдын кай түрі?

Түсiндiрме

[6] ​

Шығарма

Аңыз-әңгімелердің тәрбиелік мәні.

Ежелден қазақ халқы сөзге,сөз өнеріне етене жақын болды.Ұзақ-ұзақ қисынды жыр-дастандарды шығарды.Ал оны халық жаттап алып,күн демей,түн демей ауыздан-ауызға таратқан еді.Осылайыша халық ауыз әдебиетінің арқасында талай ертегі,аңыздар,жыр-дастандар мен мақал-мәтел,жаңылтпаштар бүгінгі күнге жетті.

Халық ауыз әдебиетінің ең қомақты жанрларының бірі – аңыз-әңгімелер.. Ол халық арасында ауызша таралған, шындық өмірде болған оқиғаларды айтады. Аңыз әңгімелерде тарихта есімі қалған, халықтың намысын, елің қорғайтын адамдардың іс әрекеттерін, зор еңбектерін,ел аузында ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп отырған.Олжас Сүлейменов бір сөзінде:"

Қазақтардың моральдік кодексін олардың мақал-мәтелдері мен аңыз-әпсаналарынан іздеңіз" деген екен.Шынымен де, аңыз-әңгімелерден біз сол уақыттағы ата-бабамыздың тұрмыс-тіршілігін,тарихын білеміз.

Аңыз бен ертегі бір-біріне жақын боп келеді.Айырмашылығы – аңызда ертегідегі секілді қиялға көп ерік берілмейді.Сонымен қатар,аңыздың бірнеше мазмұндық түрлері бар.Олар: топографиялық,тарихи,батырлар туралы, махаббат хикаясы аңыздары.Баршамыз білетін аңыз кейіпкерлері Асан қайғы, Жиренше шешен,Алдар Көсе,Қожанасыр және тағы да басқа.Себебі,біз олар туралы кішкентайымыздан оқыдық,фильмдерді де тамашаладық.Аңыз-әңгімелер жай ғана халық ауыз әдебиетінің жанры ғана емес,үлкен тәрбие мен өнегеге бай туындылар.Аңыз әңгімелерде көбінесе сараңдық пен сақилықты, жалқаулық пен қиқарлықты өткір сатирамен әжуалап сынау арқылы өзегелерді жаман әдет,жат мінездерден аулақ болуға баулуды мақсат тұтады.Осындай халық арасына кең тараған күлкілі сықақ аңыз әңгімелердің бір тобы Алдар көсе атымен байланысты туған. Көсе образы – қарапайым халықтың күлкіні сараң байларға,оның өкілдеріне қарсы жұмсау,оларды келеке-мазақ ету тілегінен туған образ.Мұны біз "Алдар көсе мен Алаша хан", "Алдар көсе мен шық бермес Шығабай", "Алдар көсе мен саудагер", тағы да басқа аңыз-әңгімелерден көреміз.

Ал батырлар туралы аңыздар ерлікке, отансүйгіштікке үйретсе, топографиялық аңыздар жеріміздің тарихымен танысуға үгіттейді.Аңыз-әңгімені оқып,біліп жүрген адам рухани тұрғыда бай болып,елінің шежіресімен таныс болады дегім келеді.

Музыкалық аспаптардың әрқайсысының өзіне тән дыбыстембрі (бояуы), динамикалық мүмкіндігі (ырғағы), белгілі бір диапазоны болады. Музыкалық аспаптардың дыбыс шығару сапасы аспаптарды жасауда қолданылатын материалдардың түрі мен қасиетіне, пошымына, дыбыс шығару тәсіліне байланысты. Музыкалық аспаптардың алғашқы қарапайым түрлері табиғаттағы түрлі дыбыстарға, адамның, хайуанаттардың дауысына еліктеуден шыққан. Ол ‘‘халықтық’’ және ‘‘кәсіби музыкалық аспаптар’’ болып бөлінеді. Әр халықтың музыкалық аспаптарының өзіндік ерекшеліктері болады. Сондай-ақ өзара этникалық, тарихи-мәдени байланысы бар бірнеше халықтарға ортақ әрі олардың “ұлттық аспабы” болып саналатын музыкалық аспаптар бар. Мысалы, бандура текУкраинада, пандури мен чонгуриГрузияда ғана болса, гусли, жалейка,волынкалар орыстарда, украиндарда, белорустарда да бар; саз, тар, зурнаӘзірбайжан мен Армениядакездессе, Өзбекстан менТәжікстанның бірқатар аспаптары ұқсас болып келеді. 19 ғасырдың аяғында В.В. Андреевтің және оның серіктері С.И. Налимов, Ф.С. Пассербский, Н.П. Фоминдердің көмегімен кейбір музыкалық аспаптар (балалайка, гусли, домрат, т.б.) жетілдіріліп, солардың негізінде орыс халық аспаптар оркестрі құрылды.