Салалас құрмалас сөйлем
Сложносочинённые предложения состоят из независимых друг от друга простых предложений.
1. Предложения могут перечисляться через запятую и не связываться союзами (жалғаулықсыз салалас құрмалас сөйлем).
2. Предложения (жалғаулықты салалас құрмалас сөйлем) могут связываться следующими союзами:
1) және, да/де, та/те – и, да, к тому же;
2) бiрақ, ал, әйтсе де, сонда да – а, но, однако, но всё же;
3) не, немесе, бiресе, әлде – или, то.
4) сондықтан – поэтому; сол себептен, өйткенi – потому что;
Примеры:
1)Ас, тамақ туралы мақал – мәтелдер.
Өле жегенше, бөле же.
* * * * *
Ат адамның қанаты,
Ас адамның қуаты.
* * * * *
Қазан қайнап тұрса, ақыл сайрап тұрады.
* * * * *
Қайнаған қара суда қасиет бар.
* * * * *
Шыбын да балға қонады.
* * * * *
Есек мінген ат сұрамайды,
Балық жеген ет сұрамайды.
* * * * *
Асы жоқ алтын аяқтың,
Алтынын ал да отқа жақ.
* * * * *
Ішіп тоймаған, жалап тоймайды.
* * * * *
Қарны ашқан қазанға қарар.
* * * * *
Дастарханда наны жоқтың,
Тамағының сәні жоқ.
* * * * *
Тоқ адамды ұйқы басады,
Аш адамнан ұйқы қашады.
* * * * *
Шай ішіп үйренген, қымыз деп қыстамайды.
Аштың ақылы астан әрі аспайды.
* * * * *
Жейтін ауызды жемес ауыз байлайды.
* * * * *
Сыйласқанның суын іш.
* * * * *
Жарлының бір тойғаны шала байығаны.
* * * * *
Ас тұрған жерде ауру тұрмайды.
* * * * *
Тату үйдің тамағы тәтті.
* * * * *
Сыйлап берсе суын іш.
* * * * *
Жоқты бар десең – құт болар,
Барды жоқ десең – жұт болар.
* * * * *
Берген ас түске жетпейді,
Ниет естен кетпейді.
* * * * *
Атың барда – жер таны желіп жүріп,
Асың барда – ел таны беріп жүріп.
* * * * *
Дастарханның басында дұшпан да дос.
* * * * *
Таңғы асты тастама.
* * * * *
Ас адамның арқауы.
* * * * *
Ас атасы — нан.
* * * * *
Нан астығын жинаймын,
Елге астық сыйлаймын.
* * * * *
Нан— тамақтың атасы
Ынтымақ — көптің батасы.
* * * * *
Дәнді шашпа, нанды баспа.
* * * * *
Нан бар жерде ән бар.
