1-ден 2-ге дейін IV "аспан әлемінің құпиялары" бөлімі бойынша қорытынды бағалау"
Сынып:
Аты-жөні:
Бағалау критерийлері
Ойлау дағдыларын
деңгейі
Білім алушы
* Мәтіндегі негізгі, қосымша ақпаратты анықтайды;
* Берілген сөздермен, автордың сөздерімен сөздерді жазады.
Қолдану
Жоғары деңгейдегі дағдылар
Тапсырма 1. Мәтін үзінділерін түсіністікпен оқыңыз. Мәтіннен негізгі және қосымша ақпаратты анықтаңыз.
1.Жердің тартылыс күші адамның омыртқасын ұстап, қысады, сондықтан ғарышқа ұшатын ғарышкердің өсуі шамамен 5,08 см артады..
2.Жер орбитасында ғарыш саласының дамуына байланысты әртүрлі қалдық заттар ұшады. Мамандардың айтуынша, салмағы бірнеше грамнан 15 тоннаға дейінгі 370 000-нан астам зат жер бетінде сағатына 9,8 мың шақырым жылдамдықпен ұшады. Сонымен қатар, олар кейде бір-бірімен соқтығысып, ұсақ бөлшектерге шашырайды.
3. Шолпан-күнді сағат тіліне қарсы бағытта айналдыратын жалғыз планета. Бұл туралы бірнеше болжам бар. Ғалымдардың пікірінше, олардың бірі Шолпанның бетіндегі Ірі астероидтармен соқтығысып, кейін оны төңкерген.
Негізгі ақпарат
Негізгі ақпарат
Қосымша ақпарат
Қосымша ақпарат
5 ұпай
Тапсырма 2. Берілген сөздермен сөз жасаңыз және оны төлеммен сөзге айналдырыңыз
1. Абай бол, Әсемпаз, неге, әр, не.
2.деді, осы, жерге, не деді, не деді, енді, тоқтайық.
3. бүгін, қажет болған жағдайда, кітап, деді, аяқтаймын, Ахмет.
4. не, кілт, Ана тілі, халық, әр сөз, Ахмет Жұбанов, білім..
5. Түнді кел, жазық балуан, бұл бір, мүмкін, бұл, адам, тегін, жерге, деді, жо

Қабанбай батыр 1691 (бiр мың,алты жұз,тоқсан бiрiңшi) жылы дүниеге келіп, 1770 (бiр мың,жетi жұз,жетпiзiңшi) жылы қайтыс болды. Қаракерік Қабанбай батыр - қазақтардың Жонғар жеңімпаздарына, командирлеріне және дуоманға қарсы ұлттық-азаттық күрес ұйымдастырушыларының бірі. Танымал шығыстанушы және тарихшы Мұхтар Жүсіп Көпей ұлы былай деп жазды: «Қазақтар Қарақерік Қабанбай сияқты батыр болмады». Қабанбай батыр "Найман" тайпасының "Қарақерей" жынысының "Байжігіт" филиалынан келіп, Хан Батыр деген атаққа ие болды.

Ауыз әдебиетінің бағы заманнан ескірмей ұрпақтан–ұрпаққа ауысып отырған күрделі де мол бір саласы — батырлар жыры. Бұл жырларды жыршы–жыраулар ғасырлар бойы қобызға немесе домбырыға қосып, белгілі бір әнмен айтып, ауыздан-ауызға таратып келген. Қазақ батырлар жырындағы басты қаһарман елін сүйген батыр, ал оның басты мақсат-мұраты — халқын, Отанын басқыншы жаудан қорғау. Батырлар жырының көпшілігінде халықтың түбегейлі мұң-мүдесі көкселеді. Батырдың халыққа қамқоршы болу арманы, сол жолдағы іс-әрекеті жырлануы арқылы оның өз-үй ішіне, өз руына деген сүйіспеншілігі, де айқындалады. Батырлар жырларынан ерте замандағы баласы жоқ қарттың, бастаушысы жоқ елдің басқадан жәбір-жапа көретіні де танылады. Басқыншылардан қорғайтын батыр жайлы жырлар ел қиялында осындай зарығу, торығу тұсында туады. Мұндай батырды халық қартайған ата-ананың амандығы үшін қажет деп біліп, оның көршілес рулармен де күш біріктіруін көздейді. "Алпамыс батыр”, "Қобыланды батыр”, "Ер Тарғын”, "Қамбар батыр” сықылды қазақ батырлар жырларында қалмақ, моңғол басқыншыларының шабуылы баяндалып, қазақ батырларының сол күрестегі ерлігі жырланады. Олардың отаншылдығы мен адалдығы, уәдеге беріктігі зұлымдық пен қиянатқа қарсы қойылады. Әрине батырлар жырындағы оқиғалардың тарихпен жанасымы өзінше болады. Бір жыр бірнеше ғасырды аралап, жүздеген жыршы-жыраулардың аузынан өтетіндіктен, онда әр ғасырдағы тарихи фактілер араласа жүреді. Сөйтіп, батырлар жырында "әр дәуірден құралған кезеңнен” алынған батырдың жиынтық бейнесі тұлғанады. Батырлар жырының бай идеялық мазмұнына сай сюжеті мен композициясы да өзгеше келеді. Бір оқиғадан екіншісі туып, кейіпкерлердің іс-әрекеті, қимылы жүйелі дамып отырады. Батырлар жырының өлеңдік құрылысы көбіне жеті, кейде сегіз және он буынды болып келеді. Жыр тармақтарындағы өлең өлшеміне қарай араласып, ауысып та келе береді.