Тапсырма. Қате жазылған сөйлемдерді тап. Себебін айт. 1. Қашуымның да, қорқуымның да балаға лайық себебі жоқ. 2. Мен қазір оңдаМЫН. 3. «Әліпті таяқ деп білмейсің» деп ауылдың балалары мазақтай беретін еді, жазғытұры қолына сиыршының таяғы түсті. 4. — Енді естияр азамат болдым... 5. Мына таяқты қолыма ал, осы ауылдың сиырын енді сен бақасың! — деп ағам Сәрсенғали таяғын маған ұстатты да өзі аяқ-еңбек іздеп, қалаға ПЛЗ кетті.
3. Ажалды қарға бүркітпен ойнар. Обреченная на смерть ворона с беркутом играет6. Түйенің үлкені көпірде таяқ жейді. Все шишки на мосту достаются самому большому врблюду.
7. Соңғы түйенің жүгі ауыр. У последнего вреблюда груз тяжелый.
8. Кедей болар жігітке ажалды мал тап болар. Обреченному бедствовать жигиту, обреченная на смерть скотина достается.
9. Жүгірген жетпес, бұйырған кетпес. Что не догнать, бегом не догонишь.
10. Ажалды киіктің аяғы тыныш жатпайды. У ищущей смерти косули ноги не знают покоя.
11. Ажалды ташқанға аш мысық тап болар. Обреченной мышке голодная кошка встречается
Ғылымдағы және техникадағы, өнер мен мәдениет, қоғамдық-әлеуметтік өмір мен әдебиет саласындағы жаналықтар лексикаға да үнемі ыкпалын тигізіп отырады. Өткен дәуірлерде болған кейбір наным-сенімдер, әдет-ғұрыптар, ескі ұғымдар, үй мүлкі, шаруашылық бұйымдары халық тұрмысының дамуына байланысты азайып, қолданудан шығып қалады.
Соларға қатысты сөздер мен атаулар да ескіреді, яғни қолданудан шыға бастайды. Мысалы: шоқпар, соқа, сойыл, найза, айбалта, күрзі, қорамса, кіреуке, малта, ояз, зындан, күң, кұл, әмеңгер, болыс, жүзбасы, сарбаз, дуан, пері, періште, ысқат, азан, барымта, дабыл тәрізді сөздер бүгінгі өмірде көп қолданыла бермейді. Бұлар белгілі бір дәуірдің, тарихи кезеңнің тілдік көрсеткіші ретінде жұмсалуы мүмкін. Олар көнерген сөздер деп аталады. Және олардың кейбірі жана ұғымдардың келуімен байланысты жаңарып қолданылуы да мүмкін. Тіл — тілде көнерген сөздердің историзмдер және архаизмдер деп аталатын екі түрі бар. Кейбір заттар мен құбылыстар күнделікті өмірден шығып қалып, сол ұғымдарды білдіретін олардың атаулары — сөздер де көнеріп, тілде қолданбайды. Мысалы: сұлтан, атшабар, ояз, барымта, дуан басы, дүре, малай, күң, құл, бай, болыс т. б. Мұндай сөздерді историзмдер дейді. Бұрынғы атаулары ескіріп, кейін басқа атаулармен беріліп жүрген заттар мен құбылыстар бар. Мысалы: жасак, немесе қол — әскер, қол басы — әскер басы, почтабай — хат тасушы, жатак, — отырықшы, серіктік — бірлесу, қосын — ұйым, желек — орамал т. б. Қазірде осындай басқа атаулармен беріліп жүрген заттар мен құбылыстардың бұрынғы атаулары архаизмдер деп аталады.
0,0(0 оценок)
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota
Оформи подписку
