Бабаларымыз ежелден «Өнер алды – қызыл тіл» деп сөз өнерін аса жоғары бағалаған. Ақындар сөз сайысы кезінде жеңіске жетудің жолын іздеп, нақты дәлелдер келтіріп, сөзбен жеңген. Айтыста ақындардың импровизациясы, логикасы мен дәлелінің күштілігі анық байқалуы тиіс. Сөз өнерінің, образды, көркем ойлардың тілдік көрінісін айтыс өлеңдерінен көреміз.
Ақындар тіліндегі көркем құралдарының бірі – мақал-мәтелдер. Мақал-мәтелдердің көпшілігі игі қасиеттерге үндеу, уағыздау сипатында болады. Мақал-мәтелдердің ерекшелігі – мазмұны терең, аз сөзбен көп мағына береді және көпшілігі есте тез сақталады. Айтыс өлеңдеріндегі мақал-мәтелдер тілдің эстетикалық қызметін күшейтіп, өлең сөзді әсерлі етеді. Ал қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер әдеби тілімізді байытуға қосқан айтыс ақындарының үлесі екендігін көрсетеді.

1. Мәтіннің негізгі ойын анықта:

[2 б]
2. Мәтінде қою қаріппен берілген сөздерді қатыстырып 2 кезектес салалас құрмалас сөйлем, 2 талғаулы салалас құрамлас сөйлем құрастырыңыз.

[2 б]
3. Өзіңіз таңдаған айтыскер ақынның бірімен сұхбат мәтінін жазыңыз (диалог) .

1. Жылқының мақтанышы

2. бірнеше жыл бұрын, бұрындары

1."Егер аяқтарым бұдан да ұзындау болса, мен тіптен жүйрік болар едім. Мойнымаққудың мойнындай ұзын болса, маған ол бұдан да әсем көрік берер еді. Адамды арқала ру үшін арқамнан мәңгі алынбайтын ер-тоқымым болса, жақсы болар еді". жылқы аяқтарын, мойнын ұзартқысы келді және ешқашан үстінен түспейтін(шешпейтін) ертоқым қалады

2. Жылқы түйені көргенде меніде осындай ұсқынсыз қылып жібередіме деп қорықты

3. С) II,III,I

Жазылым тапсырмасы:

Сәлем, Джон! Халың қалай? Менде бәрі жақсы. Сен соңғы рет менің қалама келгеніңде менің мектебіме қызығып едің ғой. Енді мен саған сол туралы әңгімелеп берейін. Менің мектебім көп қабатты, сан алуан пәндерге арналған, заманауи құрал-жабдықтары бар мектеп. Менің мектебімде көп оқушы білім алуда. Ата-анамыз "Мектеп біздің екінші үйіміз" дегендей мен де мектепті өз үйімдей көремін, әр мұғалім біздің екінші анамыз болып саналады десек де болады. Келесі келгеніңде саған өз мектебіме экскурсия жасатамын. Келесі кездесуімізді асыға күтемін. Аман, сау бол!

Досың .

Объяснение:

Барлығын өзім жаздым, көмектестім деген ойдамын))

Олар ерте кезден ауа райын алдын ала бақылап, мал-жанның түрлі апаттардан аман сақтау үшін ерте қамданып отырған. Ауа райын болжаушылар табиғат құбылыстарын бақылап, күн есептеудің дәстүрлі әдістерін құпия ұстаған. Оны атадан балаға мұра етіп қалдырып отырған. Сонымен де олар аспан денелері мен табиғат құбылыстарын бақылап, естелікке алып отыруымен бірге, өз кезегінде мал-жанға қолайлы жаңа өріс, ел-жұртқа жайлы құтты қоныс таңдауда да шешуші рөл атқарып келген.Олар әртүрлі болжамдар жасаған.Мысалы:

Құр мен шіл қар астын қорғаласа, кешікпей-ақ боран болады. Бозторғай ұясын ойпаңға салса, жаз қуаң болады. Бозторғай ұясын қыраңға салса, жаз жауынды болады. Дуадақ қыстап қалса, қыс жайлы болады. Қамыс торғайы ұясын биікке салса, жаз жаңбырлы болып, су көтеріледі. Қызыл қаз саздан соғатын ұясының іргесін биік етсе, жаз жаңбырлы болып, су көтеріледі. Жыл құстары топтасып ұшса, жылымық күз созыла түседі. Жыл құстары қайтқанда төмен ұшса, қыс қатты болады. Жарқабақтағы ұя биікке салынса, су тасқыны болады. Саңырау құр бұтаққа қонақтаса, тұман түседі. Қарға топтасып қарқылдаса, ауа райы бұзылады. Шіл үйірін молайтса, қыс суық болады. Көк жасыл шегіртке молайса, жаз қуаң болады.т.б.