Әнші құм
Қазақстанның кең байтақ дархан даласы әлі күнге дейін толық зерттелмеген, сыры ашылмаған құпияларға толы. Кең байтақ жеріміздің аумағында табиғаттың көз тартар небір құбылыстары мен қайталанбас өзіне тән ерекшеліктері бар. Солардың бірі «әнші құм» (кейбір деректерде Айғай құм) – Алматы облысы Кербұлақ ауданы жеріндегі Іле өзенінің аңғарын бойлай орналасқан Үлкен Қалқан тауы және Кіші Қалқан тауы етегіндегі құмды төбе, Алматы қаласынан 250 шақырым қашықтықта орналасқан. Биіктігі 150 м-дей, ұзындығы 8 км, ені 3 км-ге дейін жетеді. Қалқан тауларынан соғатын желдің бағыты үнемі өзгеріп отыруы нәтижесінде құм түйіршіктері електеніп, бірегей құм қо тұратын төбеге айналған.
«Алтынемел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі «Айғай құм немесе Әнші құм» атты құмды төбені өз қамқорлығына алған. Кейбір деректерге сүйенсек, «Алтынемел» ұлттық қорығы кезінде Шоқан Уәлихановтың Қашқарияға сапарында пана болған деседі.
Ал енді бұл өңір неліктен «әнші құм» атанып кетті екен? Осыған тоқталып көрейік. Бұл құмның бір ерекшелігі – құрғақ күндері әуенді дыбыстар шығарады. Оның әуені бірнеше шақырымдарға жайылып, алыстан да естіліп тұрады.
Кейбір пікірлерге сүйенсек, құмның ұсақ бөлшектері бір-біріне үйкелген кезде осындай әуенді дыбыстар шығады екен: жеңіл самал жел шиқылдаған дыбыстар шығарса, қатты жел орган дыбысына ұқсас әуен шығарады. Алайда, желсіз күнде де құмның әуенін тыңдауға болады. Осы сиқырына байланысты, құм жайында көптеген аңыздар пайда болған. Құмның тағы бір ерекшелігі – ол басқа құмдар сияқты орнын ауыстырып, көшіп жүрмейді, керісінше, мыңдаған жылдар бойы Алтынемел аумағында, бір орында тұр.
Осындай табиғи ерекшелік әлемнің басқа жерінде жоқ деп айтсақ та болатын шығар. Тіпті кезінде Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан бұл табиғат ескерткішіне жолаушылар әдейілеп ат басын бұрған деседі.
для кого даже честь — пустяк,
для того и все прочее ничтожно.
аристотель
основной проблемой повести является проблема долга и проблема чести. не случайно эпиграфом к повести служит народная пословица: «береги платье снову, а честь смолоду».
в повести «капитанская дочка» а. с. пушкин воссоздал пугачевского бунта в форме записок участника событий, офицера екатерининской армии петра гринева. важной проблемой повести является проблема чести и долга.
для отца петра гринева — андрея петровича гринева, представителя старого служивого дворянства, понятие чести — это прежде всего честь офицера и дворянина. «служи верно, кому присягнешь. слушайся », — так наставляет отец сына. под стать гриневу-отцу и комендант белогорской крепости миронов, который отказывается присягнуть пугачеву: «ты мне не государь. ты вор и самозванец». он понимает, что его повесят, но даже под страхом смерти не нарушает присягу. иван кузьмич выполнил свой долг, до последней минуты обороняя крепость и не боясь смерти: «умирать так умирать: дело служивое». для гринева-отца смерть тоже не страшна, а страшна потеря чести: «не казнь но дворянину изменить своей » долг офицера он видит в служении отечеству, а не в дуэлях и прожигании денег в сто¬лице, поэтому и отправляет сына петра служить в белогорскую крепость.
петр гринев — представитель уже другого поколения, поэтому и понятие о чести у него несколько другое. он расширяет это понятие до общечеловеческого и гражданского значения. петр вступает в борьбу за честь маши мироновой; дерется на дуэли, зная, что они запрещены. он ставит человеческую честь выше офицерской. гринев признает героические качества вождя восстания, но это не значит, что он может нарушить присягу: «я природный дворянин, я присягал государыне императрице: тебе служить не могу». он пойдет против пугачева: долг офицера повелевает сражаться против самозванца, вора и убийцы. чувство долга стоит выше личных интересов.
совсем другой человек алексей иванович швабрин — бывший гвардейский офицер, переведенный служить в белогорскую крепость за убийство. он изменяет присяге и переходит на службу к пугачеву, хотя глубоко презирает и народ, и самого вождя. для него не существует понятий «честь», «долг», «присяга», ему важно спасти жизнь любым способом. швабрин изменяет долгу офицера. да и за машей мироновой он ухаживает из-за скуки гарнизонной жизни. отвергнутый, он полон мести и всеми способами старается очернить машу.
гринев, общаясь с пугачевым, понимает, что перед ним не просто бунтовщик, а человек со своими принципами, с чувством долга и чести. «долг платежом красен», — говорит пугачев. оценив доброту и смелость гринева, самозванец не может повесить его. «казнить — так казнить, жаловать — так жаловать». он не видит в гриневе врага. впоследствии пугачев петру и накажет швабрина.
для нас, как и для а. с. пушкина, восстание под предводительством пугачева — . но извечным остается выбор: честь или бесчестие, долг или безответственность.
подробнее - на -
