Жұмбақ айтыс.
Жұмбақ айтыс– айтыс жанрының бір түрі. Онда табиғат құбылыстары, адам, жан-жануар, қоғам тіршілігіндегі көріністерді жұмбақтау арқылы өнер бәсекесіне түскен әріптестер бір-бірінің ақыл-парасаты мен ой-түсінігін сынап, сөзден тосып, тізе бүктіруді көздейді. Жұмбақ айтыстың ең алғашқы түрі – қыз бен жігіт қайымдасуларында бір-біріне тосыннан сұрақ қойып, оған қолма-қол жауап қайыруды өзара мақсат еткендіктен, көбінесе олардың жауаптасулары барынша жинақы, терең мағыналы болып келеді. Қайым айтыстарының бір топ үлгілерінде (аты-жөні мәлімсіз көптеген қыз бен жігіт қайымдасулары, “Ұлбике мен Күдері қожа айтысы”, тағы басқа) қойылатын бір-екі ауыз жұмбақ айтыс тағдырын үзілді-кесілді шеше алмайды, көбінесе, қарсыласын оқыстан тосып тоқтатудың көп тәсілдерінің бірі ғана.
Қыз бен жігіт қайымдасуларының енді бір тобында айтыстың тоқтамды түйіні жұмбақ шешімдеріне келіп тіреледі. Мұнда жұмбақты қыз жағы бастап, жігіт шешуімен шектеледі де, ақыры қыздың дәстүрлі жол беруімен (жүзік, сақина, түйме, орамал – бір тоғыз) аяқталады. Жұмбақ арқылы айтысу ақындар айтысында кемелденіп, өзінің шырқау шыңына жеткен. Бұлардың бірсыпырасы ғылым-білім, өнердің пайдасын паш етсе, енді бір тобы деректі заттар мен өмірдегі жаңалықтарды жұмбақ етеді.
1. Зат есімді табыңыз.
Д) Немере
2. Дұрыс тасымалданған сөзді көрсетіңіз
С) Рақ - мет
3.Тура мағынада тұрған сөз тіркесін табыңыз
А) Басым ауырды
4. Көп мағыналы сөзді белгілеңіз.
В) Аяқ
5.Мақал-мәтелдің жалғасын табыңыз
Жақсы сөз -
Д) Жарым ырыс
6. «Момын» деген мағынаны білдіретін фразеологизмді көрсетіңіз.
А) Қой аузынан шөп алмас
7. Сын есімді табыңыз
В) Айнадай
8. Туынды сын есімді белгілеңіз.
Д) Атақты
9. Омоним бола алатын сөзді көрсетіңіз
С) Ара
10. Құрамында жинақтық сан есімі бар мақал-мәтелді көрсетіңіз.
Е) Ағайын – алтау, ана – біреу
11. Қаратпа сөзді көрсетіңіз.
A) Қайдан келдің, бауырсақ?
12. Сан есімді табыңыз
В) Бесеу
13. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының авторларын атаңыз
С) Ш. Уалихан, Ж.Мәлібекұлы
14. Өздік есімдікті табыңыз
А) Өзім
15. Одағай сөзі бар сөйлемді табыңыз
D)О, бәрекелді, мынау қандай ер еді !
16. Белгісіздік есімдікті табыңыз
Е)Біреу
17. Жіктелген зат есімді көрсетіңіз
Д) Дәрігермін
Е) Баламын
18. Берілген сөздерден синоним сөздерді көрсетіңіз
С) Ауру, сырқат
Е) әдемі,сұлу
19. “Ұстаз” сөзінің синонимдік қатарын табыңыз.
С) Оқытушы, мұғалім
20. “Тегін” сөзінің антонимін жазыңыз.
Е) Ақылы
