Алуа жұлдызды, аспанды ұнатады, сондықтан аспан әлемінің құпиясы туралы көп оқиды. Аспан әлемінің құпиясы шексіз. Ол жұлдыздардың қозғалысын бақылайды. Жұлдыз газдан, плазмадан тұрады. Күшті қызған жұлдыздар жарық шығарады. Күн де, жұлдыздар да – аспан денелері. Күн жерге жақын. Сондықтан күн үлкен болып көрінеді. Жұлдыздар Жерден алыс орналасқан. Сондықтан олар кішкентай болып көрінеді. Түнде аспаннан 6 мыңдай жұлдызды көруге болады. Аспан әлемін бақылайтын адамдарды «жұлдызшы» деп атаған. Жұлдызшылар ауа райын, көктемнің келуін, жаздың шығуын болжаған. Ежелгі түркі жұлдызшылары «Жетіқарақшы», Үркер, Темірқазық, Босаға, Таразы жұлдыздарын ашқан. Алуа болашақта астроном болғысы келеді.
сұрақ жауап
1. жұлдыз неден тұрады ?
2. аспан денелеріне не жатады ?
3. ежелгі түркі жұлдызшалары қандай жұлдызшалары ашқан ?
4. алуа болашақта кім болғысы келеді ?
5. <<жұлдызшы>> сөзінің аудармасын жаз.
​

Берілген билетке жауап.

1 сұрақ.

Қазақтың ақ батасы ұрпақтарын адамгершілікке, имандылыққа, ақыл мен парасаттылыққа, шешендікке баулыған. Батаның түрлері -біздің данагөй бабаларымыз: «Жауынмен жер көгерер, батамен ел көгерер», - деп айтып кеткен ғой. Бата беру- адал ниет, жақсы тілек білдірудің ұлттық дәстүрі. Халық ақ батадан-рухани қуат алады, ол жақсылыққа жол ашады деп сенеді. Сондықтан да қазақтар ежелден-ақ қадірлі қариялардан, атақта батыр билерден, шашашсына шаң жұқпайтын ақындардан бата алуға құштар болған.      

Ата-бабаларымыздың өсиетнамасы ақ батаның шығу тарихы әлі терең зерттелген жоқ. Батаның мақсаты: алғыс айту, ақ ниет, ақ тілек білдіру. Қазақ халқы ақ батаның ізгі сөздеріне сүттей ұйып, оның құдіретті күшіне шексіз сенеді. Жақсы бір істі қолға алғанда өз мақсатына жету үшін Аллаһ Тағалаға жол іздеп, оны жаратқан иеміздің рұқсатымен бастау үшін әуелі ниетін түзеп, бүкіл ойын, тілегін шарболаттай сығымдап, сөз арқылы бір арнаға құйып, Раббымыздан «ісімді оңғара көр»,-деп сұрайды.Басқаға тілек айтып, бата бергенде де оның қабыл болуын Аллаһ Тағаладан тілейді.

Батаның түрлері:

1. Нәрестеге бата

2. Асқа бата

3. Ұлға бата

4. Қызға бата

5. Келінге бата

6. Сапар бата

7. Жастарға бата

8. Сүндет той батасы

9. Наурыз батасы

10. Ораза айт батасы

11. Жарапазан батасы

12. Ас қайыру батасы т.б.

2 сұрақ.

Тұрақты сөз тіркесі, фразеологиялық тіркес – екі немесе одан да көп сөздердің тіркесуінен жасалып, бір ұғымды білдіретін бейнелі сөздер тобы.

Тұрақты сөз тіркесінің құрамындағы сөздер өздерінің дербес мағыналарынан ажырап, жеке-дара сөздерге балама ретінде жұмсалады, олардың тіркестегі мағынасы жеке тұрғандағы мағынасына сай келе бермейді (көре алмау – қызғану; іші күю – өкіну, т.б.) тұрақты сөз тіркесі бірнеше топқа жіктеледі: идиомалық тіркестер немесе идиома (қабырғаңмен кеңес, ешкімнің ала жібін аттама); мақал-мәтел (Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар; Өнерлінің өзегі талмас).

3 сұрақ.

Ит өлген жер – алыс;

Қырғиқабақ болу – ұрысу;

Ешкімнің ала жібін аттамау - ешкімнің жолын кеспеу,қарғысына жолықпау.

»лттыңболашағыанатілінде»дегентақырыптасөйлеугеда-

йындал。註釋：1）тақырыпбойыншадереккөздерденмәліметжина：

2）сөйлейтінсөзіңніңжоспарынқұр; 3）қолданылатынмақал-мәтелінді

анықта; 4）ойыңдәлелдіболуүшінмысалізде; 5）айтарұсынысыңды

тұжырымда; 6）。

Ым-ишараменодағайсөздердіқолдан。

»Lttyңbolašaġyanatílínde»degentakˌyryptasөjleugeda-

jyndal. Zhùshì:1)Takˌyrypbojynšaderekkөzderdenməlímetžina:

2)Sөjlejtínsөzíңníңžosparynkˌұr; 3)kˌoldanylatynmakˌal-mətelíndí

anykˌta; 4)ojyңdəleldíboluүšínmysalízde; 5)ajtarұsynysyңdy

tұžyrymda; 6).

Объяснение:

eldíboluүšínmysalrypbojynšaderekkөzderdenməlím