Тaрихи диктaнт. Сөйлемдерді тиісті сөздерді жaзу aрқылы толықтыр.   Моңғолдaрдың ең aлғaшқы соққысықaрсы бaғыттaлды.жылдaр aрaлығындa болғaн соғыс бaрысындa моңғолдaр бүкіл орыс жерін толықтaй өзіне қaрaтты.  Бaту орыс жерін жaулaп aлғaннaн соң, Еуропaғa бaсa көктеп кіреді.  ,    ,   ,   , және     жерлерін тaлқaндaп, мен  шекaрaсынa жетеді.   жылы моңғол әскері   Ортa Aзия билеушісі - Хорезм шaхы Мұхaммедті қуa отырып, Ирaн жеріне aяқ бaсқaн болaтын.  ​

Океанариумда су салқып емес. Судың температурасы 25-28 градус деңгейінде болады. Суды өздері дайындайды. Кәдімгі тұщы суды тазалап, сүзгіден өткізеді. Онан соң, оған теңіз кәсіби тұзын және 40 тан да көп микроэлементтер қосады. Осылай тығыздығы бір литр суда 37 г мұхит суы алынады. Жасанды Үнді мұхитының , жалпы көлемі- 215 мың литр. Теңіз балығымен жеті аквариум, екі тұщы сумен және бір аквариум минирифмді аква жүйемен. Сочилық Океанариум міне осындай. Ортасында үлкен мұхиттық ыдыс орналасқан, өзіне 180 тонна су сидырады.Кораллды рифтер мұхитта 450 млн. жылдан да бұрын пайда болған, бұған 21 градустан төмен емес таза, жылы су  итермелеген, Кораллдық рифтер жер бетіндегі ну ормандардағы жануарлар мен өсімдік әлемімен салыстырылады.Океанариумның ашық аймағында судың құйылған дыбысы, мұхиттың иісі сезіледі. Толқындар, мұхитты елестетіп, әсеріңді онан да арттырады.Ресейде  Сочи океанариумы көлемі жағынан  Сан Петербургтегіден кейін, екінші. Сағатына 200 тонна су тазартудан өтеді, сүзгіштер тұрақты жұмыс істейді. Олар қабырғаның артына тығылған. биіктігі 10 метр шамасында. 

Төрт түлік мал төлінен бастап:

Түйеде:

1 жасқа дейінгі төл - бота;

1 - 1,5 жастағысы - буыршын (ұрғашысы - бұзбаша) деп аталады;

піштірілген еркек түйе - атан, қосөркешті еркек түйе - бура, сыңар өркештісі - үлек;

қос өркешті (айыр) және сыңарөркешті (нар) түйелердің алғашқы ұрпағын - қоспақ (біртума), екінші ұрпағын - балқоспақ, үшінші ұрпағын - мырзақоспақ;

тұңғыш ботайлайтынын - қаймалы, одан әрі боталай беретінін - інген, нардың ұрғашысын - аруана дейді.

Жылқы төлдерін былай бөледі:

құлын (биенің жас төлі),

жабағы (6 айдан асқан құлын),

тай (1 жастан асқаны) деп атайды.

Ал бұдан әрі ұрғашы жылқыны яғни байталды:

құнажын байтал (2 жастан асқаны),

дөнежін шығар (3 жастағы байтал),

дөнежін байтал (3 жастан асқаны),

бесті бие (4 жастан асқаны),

қасабалы бие (7 – 8 жастағы бие),

кәртамыс бие (11 – 14 жастағы бие),

жасаған бие (20 жастан асқан бие), т.б. атайды.

Піштірілмеген еркек жылқының яғни айғырдың атаулары:

құнан айғыр (2 жастан асқаны),

дөнен айғыр (3 жастағысы),

сәурік айғыр (3 – 4 жастағы үйірге салынбағаны),

бесті айғыр (5 жастағысы),

сақа айғыр (11 – 12 жастағысы), т.б.

Қой түлігінде:

Қой түлігі негізінен қозы, саулық, еркек қой болып үш топқа бөлінеді. Оның жаңа туған төлі қозы деп аталады.

Туу мерзіміне қарай қозы: арамза, кейе, қауқа, күнтимес, көпей, бөдене деп аталады. Жетіле бастағандарын марқа, бағлан дейді.

Саулық: тұсақ, саулық, бойдақ қой.

Еркек қой: ісек, қошқар, азбан болып бөлінеді.

Жасына қарай қой: тоқты, құнан қой, дөнен қой, ағауыз деп те аталады.

Ірі қарада:

1 жасқа толмаған төл - бұзау, баспақ, торпақ, одан үлкені - тайынша, тана;

1,5 - 2 жастағы ұрғашысы - қашар;

3 жасқа қарағаны - құнажын (құнажын сиыр, құнан өгіз);

4-ке қарағаны - дөнежін (дөнежін сиыр, дөнен өгіз);

5 жастан бастап сиыр, өгіз деп аталады.

Жынысы жетілген еркек малды - бұқа, піштірілгенін - өгіз дейді.