Айтыс, или как правильнее по-казахски - алтыш - это песня-импровизация. Классический алтыс поется в форме диалога-словесного состязания между двумя акынами. Алтыс как жанр популярен среди тюркоязычных народов стран Средней Азии и Казахстана.
Как правило, эти "состязания" публичные. Алтыс как жанр подходит исключительно красноречивым находчивым ораторам, которые не лезут за словом в карман.
Среди известных акынов, исполнявших алтыш, можно вспомнить такие имена, как Нурпеис, Джамбул и Иса.
Объяснение:
Сын есімі бар жұмбақтар:
1. Мөлдір моншақ,
Өзі жұмсақ. (шық)
2. Иір-иір денесі,
Сахараның кемесі,
Ащы шөптер тамағы,
Шөлге шыдап бағады. (түйе)
3. Қара сиырым қарап тұр,
Қызыл сиырым жалап тұр. (от пен қазан)
4. Қара ала тоны бар,
Аңдардың ол краны.
Оны сен де танып ал,
Серейiп кеп тұрады. (керік)
5. Мойны ұзын болғанымен,
Әрең жетер төменге.
Теңбіл - теңбіл денесі,
Келеді не дегенге? (керік)
6. Түсi аппақ,
Тысы қатты-ақ,
Екi түрлi уызы,
Жесең тәттi-ақ. (Жұмыртқа)
7. Ақ қиыршық еритiн,
Ас жоқ одан жеритiн. (Тұз)
8. Күрең қызыл түсi бар,
Тағамдардың асылы.
Қуат берер күшi бар. (Таба нан)
9. Ең мықты дәрi,
Жұрттың бәрi.
Аусап iшер,
Бал татыр дәмi,
Ненiң нәрi. (Шұбат)
10. Жасыл, сопақ, қатты,
Бақшада құлап жатты. (қияр)
