ұяла білу де – әдептілік
«өлімнен ұят күшті», «өзі ұялмаған кісі бетін шиедей қылады, ұялмаған бұйырмағаннан ішеді», «әдептілік, ар-ұят – қтың белгісі», «ұлы сөзде ұят жоқ», «ұяң – ұялшақ, ұятсыз – сұраншақ», «білмегенді сұраудың ұяты жоқ», тағы басқа да халық мақал-мәтелдері мен ақын-жазушыларымыздың шығармаларында жиі кездесетін ұлағатты сөздер бізге ұят дегеннің анықтамасын, қағидаларын айқындап береді.
ұят – ға тән сезім қабілеті, ол әр түрлі болады. ұялу сезімі, жоғарыдағы мақалдарда анықталғандай, сезімдерінің ең бастыларының қатарынан орын алады. өйткені ұят, ұялу сезімі ар, ождан, намыс деген ілік қасиеттермен тығыз байланысты.
ұят – қасиетін бағалайтын сезім. ол сезім отбасында ересек ң әңгімесінен есту арқылы кезден бойына ұялайды. ұят – ең нәзік сезім, ол ң беделімен, абыройымен тығыз байланысты. бедел мен абыройға қарапайым еңбегің арқылы, байыпты сөзің арқылы, мейірімді мінезің арқылы, әдеп сақтауыңмен, үлкенді тыңдау, сыйлау, құрметтеуіңмен, тапқыр ойыңмен, қатар құрбыларыңның алды болуыңмен, достық-жолдастық қарым-қатынасыңмен, ғыңмен, ынта-жігер, талабыңмен, тындырымдылығыңмен, жақсыны жаманнан айыра алуыңмен, оларға деген игі де ізгі ниетіңмен, жек көру, жақсы көру ләззатыңмен жетесің.
сезімталдық, әсіресе, жастарға лайық. «сезімнің сыртқа шықпас күші бар ма? » - дейді с. торайғыров. сондай-ақ ұят ылғи да бет-әлпетіңнің әр түрлі құбылуымен көзге түседі. ұят дегенді қолға ұстауға болмаса да, сезінуге, көзбен көруге әбден болады. сезімді дұрыс, орынды пайдалану әр игі қасиеттерге жетелейді. қорқыныш сезімі бет-әлпетіңнің қуқылдануынан сезіледі, қуанышың – жадырауыңмен, қайғың – түнеруіңмен, ұятың – қызаруыңмен, сүйіспеншілігің – көз тігуіңмен, риза болуың – жайдарлығыңмен көзге көріне қалады.
Орындау уақыты: 15-20 минут
БАҚЫТЖАН ЖАНЕЛЬ
1-тапсырма
«Күлтегін» жырында еркіндік, бостандық, тәуелсіздік идеясы қалай көрінеді? Ойыңызды жинақтап, эстетикалық құндылығы туралы шағын сыни шолу жазыңыз. Сөз саны 80
КҮЛТЕГІН ЖЫРЫНДА КҮЛТЕГІННІҢ СӨЗДЕРІНЕН ЕЛІНЕ ДЕГЕН СҮЙІСПЕУШІЛІГІН КӨРУГЕ БОЛАДЫ. МЫСАЛЫ СОЛ ЖЫРДА ОЛ АҒАМ МЕН ӘКЕМНЕН ҚАЛҒАН ЖЕРДІ ҚҰРЫМАҚ ПА? ДЕП ТҮН ҰЙҚЫСЫҢ ТӨРТ БӨЛГЕНІ ЖАЙЫНДА АЙТАДЫ. СҮЙТІП ОЛ ХАЛЫҚ САНЫҢ ӨСІРЕДІ, МАЛДАРЫН ӨСІРЕДІ. ОН ЕКІ РЕТ СОҒЫСАДЫ, ОН ЕКІ РЕТ ҰРЫСАДЫ. АҚЫРЫ ОНЫҢ ЕЛІ БОСТАНДЫҚҚА ҚОЛ ЖЕТКІЗЕДІ. СҮЙТІП ОЛ БАРЛЫҚ ЕЛІН КИІНДІРІП, ТӨРТ ТҮЛІКТЕРІН САЙ ҚЫЛАДЫ. СОНДАЙ ҚИЫНДЫҚТЫ ӨТІП БІРАҚ ОНЫҢ ХАЛҚЫ БОСТАНДЫҚ ПЕН ТӘУЕЛСІЗДІККЕ ЖЕТЕДІ. ЕЛІ ҚОРҚЫНЫШСЫЗ, БЕЙБІТ ӨМІР СҮРЕДІ. ОСЫЛАЙ ЖЫРЛА БОСТАНДЫҚ ПЕН ТӘУЕЛСІЗДІ ЖӘНЕ ЕРКІНДІКТІ СУРЕТТЕЙ ОТЫРЫП, ТҮРКІ ЕЛІНІҢ ҚУАНЫШЫ МЕН БИБІТШІЛІГІҢ СИПАТТАҒАН.
Объяснение:
Жауап тексерілген. Смело жаза беріндер))
