— 513088000/lesson/b7e2cd3-f4f3-46c0-8662-fd1f88b93fcc
.
Приостановлена
Сұрақтың жауабын бас әріптермен тыныс белгілерін қоймай жазып көрсет.
Туристер Қазақстанның Нұр-Сұлтан (Н), Көкшетау (К), Түркістан (T) қалаларына саяхат
жасаулары керек. Туристер осы қалаларға қандай ретпен саяхат жасай алады? Барлық
нұсқаны жаз.
Жауабы:
1.
2.
3.
5.
6.
- Арта
ексеру
Активация

Объяснение:

Қазақ халқының жазу мәдениетінің қалыптасуы тарихына.

Қазақтар өзінің халық, ұлт болып қалыптасу жолын көне түркілер заманынан бастаса, оның жазу

мәдениетінің тарихы да сол дәуірден бастау алады.

Ол кездегі түріктердің тілін қолданылу барысына қарай , әдетте, тіл мамандары үш кезеңге бөліп

қарастырады: а) тукю тілі қолданылған дәуір (V-VIII); ә) көне ұйғыр тілі қолданылған дәуір (VIII-

IX); б) көне қырғыз тілі қолданылған дәуір (X-XI). Осы кезеңдер ішінде Орхон-Енисей жазу

ескерткіштері жазылған, ежелгі ұйғыр жазуының үлгілері пайда болып, оғыздар мен

қыпшақтардың аралас әдеби тілі жасала бастаған. (1)

Орхон-Енисей жазуы Қытай іргесінен бастап Орта Азия, одан әрі Венгрия жеріне дейін тарап, кең

жайылған. Оның қолданылу тарихы V және IX-X ғасырлар аралығын қамтиды. ТекX-XI ғасырдан

бастап, Орхон-Енисей жазуының орнына біртіндеп ұйғыр жазуы, кейін түгелдей араб жазуы

қолданылатын болды.

X-XI ғасырлардан бастап қолданыла бастаған араб жазуы түркі халықтары тілдерінің

ерекшеліктеріне сәйкестендірілмей, арабтарда қалай қолданылса, сол қалпында өзгеріссіз түркі

тілдерінде де қолданылды. Бірақ соған қарамастан ол оншақты ғасыр бойы түркі халықтарының,

соның ішінде, қазақ халқының да мәдени-рухани дамуына қызмет еттіп келді.

Латыннан кирилл жазуына көшу. (2)

Араб графикасының қазақтың дыбыстық жүйесіне сай еместігін турколог ғалымдар ХІХ ғасырдың

ІІ жартысында-ақ байқаған. Осыған байланысты Ш. Уәлиханов, Ы.Алтынсарин, А. Ильминский, П.

Милиоранский сияқты ғалымдар араб графикасын тастап, орыс графикасын алуды ұсынған.

Жазу мәдениетіне байланысты бірқатар пікір “Дала уалаяты” газеті бетінде де жарияланды: “Араб

әліпбиінде әуезбенен келетін жұмсақ әріп аз. Алайда болса араб әліпбиіменен қазақтар һәм басқа

мұсылман халықтары пайдаланып хат жазады. Ләкін қазақ сөздерінде жұмсақ әріптерменен

жазылатын әр түрлі әуездер көп”,- деп жазады Д.Сұлтанғазин. (3)

Байтұрсынов та атсалысып, араб графикасын қазақ тілі жүйесіне сәйкестендіруде зор еңбек етті.

Ол 1912 жылғы жарияланған мақаласында балалардың оқу саласында тез өсіп жетілуінің бір кілті

жүрген жазуымызды өз тіліміздің дыбыстық жүйесіне сәйкестендіру, оны сәйкестендіру үшін

тілімізде қандай және қанша дыбыстар бар екенін ашып, соларға үйлесімді әріпті айқындау қажет

деп есептеді. А.Байтұрсынов араб графикасын реформа жасап, дүниеге өзінің “төте жазуын” алып

келді.

Ең жарқын және әдемі мереке күтіп бүтін 12 ай - Жаңа жыл. Оған бастайды дайындалу үшін бірнеше апта: жинайды шыршаны наряжают, оны безендіреді үй гирляндалармен және мишурой, мереке декорациями.

31 желтоқсан күні бойы дайындап жатырмыз ең дәмді тағамдар, убираемся, асыға күтеміз. Үшін жаңа жылдық демалыстар біз барлық біздің туыстары мен достары, жүреміз оларға қонаққа сыйлықтар береміз.
Бәрінен де бұл мерекені асыға күтеді және жақсы көреді балалар, олар сенеді ғажайып күтіп, аяз ата, армандардың орындалуын тілеймін. Олар алдын ала жазылып, хатқа өздерінің сыйға тартылды тырысады жақсы өздерін, арманым дәл орындалды, қатысуын, Аяз ата берді атындағы сыйлық.

Жаңа жыл түнінде ешкім ұйықтап жатыр, барлығы мәз, көңіл көтеруде, бір-біріне сыйлықтар сыйлайды. Бұл ең шумная түні жылы. Барлық күтеді президенті, жекпе-жек куранттардың және отшашу. Құттықтап бірін-бірі, ақынның қаланың орталық алаңына тұрған үлкен әдемі шырша және сөйлеу. Онда міндетті түрде кездеседі, таныс, байланады жылы және достық әңгіме, балалар төбешіктен сырғанап жатқанын, қармен ойнайды, мәз болып өтті.
Жаңа жыл – ең отбасылық, тату және жылы мереке болғанына қарамастан, ол орындай суық қыста.