1-тапсырма Сөздерді орнына қойып, сөйлем дұрыс құрастырып жаз. Тұрлаулы мүшелерді тауып, сөйлем мүшесіне талда.

1. Табиғатты, қорғайды, адам.

2. Өсімдіктер, жоғалып жатыр, кейбір

3. Ол, әсер етеді, экологияға.

4. Қызыл кітапқа, жазылады, жоғалып кеткен, жануарлар.

5. Жеке түрлердің жойылуы, қауіп, экологияға, әкеледі.

2-тапсырма.

Мәтінді оқы. Тақырыбын, көтерілген мәселені анықта.

Биосфера — Жер бетіндегі тіршілік кабаты. Биоалуантүрлілік биосфераның тіршілік етуін шарты болып табылады. Рио-де-Жанейрода өткен (1992ж) БҰҰ конференциясында биологиялық ресурстар мен биологиялық алуантүрлілікті сақтаусыз тұрақты даму мүмкін емес екенін көрсетті. Биоалуантүрлілік – адамзатты ұзақ уақыт энергетикалық, техникалық және басқа ресурстармен қамтамасыз етудің негізгі көзі. Жалпы алғанда, жердің геологиялық тарихында бір түрлер жойылып, басқалар олардың орнын басып отырады. Биосфераның жасы ұлғайған сайын түрлердің саны да артады. Адамның геологиялық күшке айналуынан бастап жеке түрлердің жойылу жылдамдығы экологиялық табиғи құбылыспен салыстыруға келмейтін жылдамдықпен өсе бастады. Табиғатта бір жануар не өсімдіктің жойылуы табиғи апат әкелуі мүмкін.

Егер ертеректе бір түр орташа алғанда 2000 жылда жойылып отырды. Соңғы 300 жылда әр 10 жыл сайын жойылып отыр. 1600 жылдан бастап омыртқалы жануарлардың 173 түрі (109 құс, 64 сүтқоректілер) және өсімдіктердің 20 түрі жойылып кетті. Адамның барлық ірі ауқымды іс-әрекеті биологиялық алуантүрліліктің кемуіне әкеледі. Адам рельефті, өзен арнасын өзгертеді, батпақтарды құрғатады, ағаштарды кеседі. Экологиялық мәселелерді және биологиялық алуантүрлілікті сақтаудың бір жолы – Қызыл кітап. Қызыл кітап – қауіптің жаршысы. Қалпына келтірілген түрлер тізімнен шығарылады, нашарланған түрлермен толықтырылады.

3-тапсырма. Мәтінді қайта оқы. Берілген сұрақтарға жауап бер.

Сұрақтар

1.Биосфера тіршілік ету үшін не керек?

2. Неліктен биологиялық ресурстар мен биологиялылық алуантүрлілікті сақтау керек?

Адамның қандай 3 әрекеті биоалуантүрлілікті жояды?

Экологиялық мәселені шешу үшін не істеуге болады?

Қызыл кітап не үшін керек?

​

ответ:Күй өнері - шексіз өнер. Күйдің өз тыңдаушысы, оны жанымен ұғып бағалайтын өнер сүйер кауымы баршылық және олардың көкжиегі кеңейе түсуде. Бүгінгі таңда күй өнерін насихаттау жолдары техникалық құралдартың мүмкіншілігі артқан сайын қол жетімді болып жатыр. Кез-келген күй орындаушының интернет жүйесі арқылы мультимедиялық бейне жазбасын көріп тыңдауына болады. Интернете күйшілер мен күйлер топтамасы жасалған бірнеше “web” сайттар бар. Сол сайттар арқылы кез-келген күйдің орындалу ерекшелігінне сараптамалар жасауға және ноталық текстерін алуға мүмкіндік жасалған. Қазак күйлері казір өз отаны Қазақ елі шеңберінен шығып, Еуропа мен Американың, шырайлы Шығыс елдерінің салтанатты сахналарынан да насихатталуда.Казақ халқы өзінің бірнеше ғасырлар бойы тарихында жасалған баға жетпес мұралық музыкалық мәдениеті мен дәстүрлерін күні бүгінге дейін жалғастырып келеді. Тарихтың ұзақ көшінде казақ халқы ғана тудыра алатын аса ерекше асқақ есімде дамыған өнердің бірі де, бірегейі бұл - күй өнері. Ұлы дала салтында халық, он саусағынан қүй төгілген күйшілерін ел ханымен қатар қойып, елдің ең құрметті азаматтарына балаған. Осы орайда, өнер тарихында баға жетпес құнды шығармалары мен елдің өткені мен келешегін - күй тілімен жеткізе білген, аттары аңызға айналған хас өнер шеберлерінің күйлерін ел арасында кеңінен насихаттау максатында ұлы күйшілердің күй топтамалары жарық көріп отыр.

Домбыра дәстүрінің дамуы XIX ғасырда өзінің шарықтау шыңына жетті. Мәдениетіміздің дәстүрінде көптеген профессионал күйші-композиторлар қалыптасып, күйшілік дәстүр көптеген мектептерге бөлінді. Бұл куйші-композиторлар өзіндік стильдік ерекшелігімен, қағыс техникасымен, музыкалық тілімен, орындау шеберлігімен ерекшеленіп, өнерімізде жарқын із қалдырды.

Бүгiнгiкүнгi адам құқығын қорғау мәселесi текжекелеген мемлекеттердiң iсi ғана болып қана қоймай сондай-ақ ол барлықәлемдiкқауымдастыққа мүше елдердiң үлкен де өзектi iрi мәселесiнеайналып отыр.Осытұрғыдан алғанда бұл тақырып төңiрегiндегi проблемаларасаөзектi сипатқа ие болып отырғандығы белгiлi. Әсiресе осысоңғы оншақтыжылдар аралығындаадам құқығын қорғау мәселесi халықаралықденгейде белсендi түрдекөтерiлiп, тiптiбұлмәселе жекемемлекеттердiң құқық жүйесiнiң өзiншедербес саласы болыпқалыптаса бастағаны белгiлi.