8 – сынып Күні: 11.01.2021

Лексикалық тақырыбы: «Алашорда» көсемдері

1-тапсырма. Оқулықпен жұмыс. 6 бет, 5 - жаттығу. Мәтінді оқы, аудар (прочитать текст, перевести)

2-тапсырма. Оқулықпен жұмыс. 6 бет, 5 - жаттығу. Мәтін мазмұны бойынша 7 сұрақ жаз (по содержанию прочитанного текста письменно составить 7 вопросов)

Абайдың "Жетінші сөзінде" ұшырасатын "жанның тамағы" деген күрделі философиялық ұғым бар. Оны Абай біздің санамыздан тыс өмір сүретін объективті дүниенің санада сәулеленуі нәтижесіңде пайда болатын ғылым, білімнің жинақталған қоры ретінде қарайды.

Осы себептен де Абай: "... құмарланып, жиған қазынамызды көбейтсек керек, бұл жанның тамағы еді",— деп қайыра түсінік беріп отыр...

Абай Құнанбаев қара сөз кітабының авторы

Абайдай ұстаз ақынның бұл "Жетінші сөзде" көздеген мақсаты адамның бойыңда туа пайда болатын жан құмары арқылы өз ұрпағының санасына тек қана жанның пайдалы тамақтарын сіңдіру еді. Міне, Абайдың ағартушылық көзқарасының тамыр алған бір саласының қайнар көзі осы жақта жатыр.

Абай бұл бағыттағы ойларын өзге сөзбен "Ғылым таппай мақтанба" т.б. өлеңдерінде айтқан. Мұнда ол "жанның тамағы туралы" ұғымды өз заманынын тұрғысынан келіп, "адам болу" үшін қажет көп керектермен ауыстырады. Ақын толық адамболу туралы өзінің жүйелі де қалыптасқан көзқарасының тезисін ұсынады. Онысы:

Адам болам десеңіз...

Бес нәрседен қашық бол...,—

Бес нәрсеге асық бол, - деген жолдарда жатыр.

Ақынның бүкіл шығармаларындағы негізгі бір тұтас тақырыпта өзекті идея болған. Абайдың пікірінше, ішкі рухани казынамыздың молығуы тікелей өзіміздің қолымыздағы іс. Осы реуішті пікір Абайдың "Он тоғызыншы сөзінде" де қайталанады.Абайдың дүние танымы бойынша сананың, ақылдың пайда болуы күнделікті өмір тәжірибесінің нәтижесінен ғана туындайтын табиғи құбылыс. Соңдықтан да Абай "Он тоғызыншы сөзінде":

"Адам ата-анадан туғаңда есті болмайды: есітіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады... Сол естілерден есітіп білген жақсы нәрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, соңда іске жарайды, сонда адам десе болады", — деп жоғарыдағы өлең үзіндісендегі ойын осы сөзіңде одан ары кеңіте отырып дамытатынын көруге болады.

Жирорастворимый витамин А существует в двух формах:
готовый витамин А (или ретинол), поступающий в организм с пищей животного происхождения;провитамин А (или каротин), который трансформируется в витамин А под действием фермента каротиназы (провитамин А является растительной формой витамина А).Повышение сопротивляемости организма инфекциям, поражающим органы дыхания.Сохранение молодости и красоты кожи росту, правильному формированию и укреплению костей, волос и зубов.Предупреждение развития «куриной слепоты»: так, в сетчатке глаза присутствуют светочувствительные вещества, которые и обеспечивают зрительные функции. Одной из составляющих таких веществ является витамин А, отвечающий за адаптацию глаз к темноте.Обеспечение окислительно-восстановительных процессов.Замедление процесса старения.Предупреждение развития сердечно-сосудистых заболеваний.Укрепление иммунитета.Защита от раковых заболеваний (в частности от рака молочной железы, а также эндометрия и простаты).Повышение содержания в крови так называемого «полезного» холестерина.Предупреждение развития атеросклероза.Повышение сопротивляемости к раковым заболеваниям.
Май ерітетін А дәрумені бар екі нысандары:

дайын А дәрумені (ретинол), түсетін ағзаға тағаммен бірге жануарлардан алынатын;
провитамин А (каротин), өзгертілетін А дәрумені әсерінен ферменттің каротиназы (провитамин А болып табылады өсімдік түрі А витаминінің).
Арттыру ағзаның қарсы инфекциялар, поражающим органдары тыныс алу.
Сақтау жастық пен сұлулық тері.
Өсуіне жәрдемдесу, дұрыс қалыптастыру және нығайту, сүйек, шаш және тіс.
Ескерту "куриной соқырлық": мысалы, көздің тор қабығындағы отырса, көздің жарыққа сезімтал заттар мен қамтамасыз етеді көру функциясы. Соның бірі " мұндай заттар болып табылады А дәрумені үшін жауап беретін бейімделуіне көз - қараңғыда.
Қамтамасыз ету тотығу-тотықсыздану.
Баяулауы процесін қартаю.
Алдын алу жүрек-тамыр аурулары.
Иммунитетті нығайту.
Қорғау рак аурулары (соның ішінде сүт безі обырынан, сондай-ақ эндометрия және қуық).
Арттыру мазмұны қан деп аталатын "пайдалы" холестерин.
Ескерту даму атеросклероз.
Арттыру, қарсы - обыр аурулары.

Свое второе название – токоферол – витамин Е получил от греческих слов «токос» (или «рождение») и «ферро» (что в переводе обозначает «носить»). И действительно – было доказано, что токоферолы благотворно воздействуют на функционирование половых желез.
Интересный факт! В 30 – 40-е годы ХХ века существовало множество неверных представлений относительно этого витамина. Так, ошибочно полагали, что токоферол сводит на «нет» действие витаминов С и D. Но проведенные исследования развенчали этот миф, установив, что витамин Е необходимо принимать с осторожностью лишь людям, страдающим повышенным давлением и  ревматической болезнью сердца 
Өзінің екінші атауы – токоферол – Е дәрумені алды грек сөзінен "токос" (немесе "рождение") және "ферро" (бұл ауыстыру білдіреді "киіп"). Мен шын мәнінде – дәлелденген, токоферолдар жақсы әсер ететіні жұмыс істеуіне жыныс бездерінің.

Қызықты факт! 30 – 40-е годы ХХ ғасырдың бастапқыда көптеген қате түсініктерді қатысты осы дәруменнің. Осылайша, қате полагали, токоферол жинақтайды "жоқ" әрекет витаминдер С және D. Бірақ жүргізілген зерттеулер развенчали бұл миф екендігін анықтай отырып, Е дәрумені қабылдауға сақтықпен ғана ауыратын адамдарға қысымы және ревматикалық ауруымен, жүрек