ештеңе,ешқайсысын,ешкімді,ешқайсысынан,ешқандай,ешбір,ешқашан сөздерін сөз құрамына талдау.

Жеңілі мен ауыры, шуағы мен дауылы қатар жүру – өмір заңы. Қазіргі уақытта қамқорлық пен қолдауға мұқтаж болған, көңілдерін шер, қабақтарын мұң басқан, қайырымды адамдардан мейірімділік, алақан­дарынан жылулық сезімін күтетін жандарды күнделікті өмірде жиі кездестіреміз, телехабарлардан көреміз.
Жақсылық жасау – имандылықтың, тәр­биеліліктің, парасаттылықтың айқын көрі­нісі. «Не берсең де балаға бер, бала үшін жаса» деген халқымыздың игі дәстүрі қазіргі кезде қайырымдылық қоғамдарының іс-тәжірибелерімен жалғастырылып келеді. «Жылуы жоқ үйден без, қайырымы жоқ биден без», – дегендей, кісілікті ту етіп, адамгершілікті биік ұстау, көкірегі қаяулы, жаны жаралы жанның жасын сүртіп, жылы лебізін аямау, қолдан келген жәрдемін ұсынып, достық пейілдерін таныту – екінің бірінің қолынан келе бермейтін іс.
«Қайырымдылық жасасаң, қайырымын өзің көресің» – деген екен халқымыз. Мұхаммед пайғамбарымыз да бір хадисінде: «Кім Алла үшін бір жетімнің басынан сипаса, қолы тиіп өткен әрбір тал шашы үшін сауап алады»,– деген. Бұл өмірде жасалған ешбір жақсылық та, жамандық та ешқашан жерде қалмақ емес. Әркез жүрегіміз кең, пейіліміз ақ болып, жақсылық жасауға ұмтылып тұрайық.

ортамен тығыз байланыстамыз. Біздің айналамыз көзімізге көрінетін, көрінбейтін, ұстай алатын, сезе алатын, сезе алмайтын заттар мен құбылыстардан тұрады . Адам қоғамда, табиғатта, болып жатқан өзгерістерден үнемі хабардар болуы керек. Мұны түсіну үшін болып жатқан құбылыстарды дұрыс қабылдап, саралап, әлемнің ақпараттық бейнесі туралы түсінік қалыптастыра алуымыз қажет.

Біз мынадай түсініктермен танысамыз:

Мегаәлем: бұл топқа галактика, жұлдыздар, ғаламшарлар, яғни үлкен көлемді нысандар кіреді.

Макроәлем: адам өлшемдерімен салыстыруға болатындай тірі және өлі табиғаттан тұрады.

Микроәлем: өлшемдері өте кішкентай нысандардан – молекула, атом сияқты нысандардан тұрады. Ал барлық нысандар заттардан тұрады. Зат дегеніміз бізді қоршаған нәрселер – ауа, жер, су, адам және т.б.

Микроәлем, макроәлем, мегаәлемдерді келесі параметрлермен өлшеп салыстыруға болады:

1) арақашықтықты өлшеу бірліктері (м, км, см, және т.б),

2) салмақты өлшеу бірліктері (г, кг, т, фунт және т.б)

Сонымен қатар, бұл түсініктер бір –бірімен тығыз байланысты және бірі –бірінен соң шынжыр (цепочка) тәріздес келеді. Олар бір –бірін құрайды. Табиғатта бұл құрылым былай сипатталады: дене – зат – молекула - атом – электрон – протон. Егер де бір электрон бірдеңеге ұшыраса, онда оның атомы қирайды да (машинаның бір болты түсіп қалса, не болар еді?), ол өз кезегінде молекуланың бұзылуына әкеліп соғады. Мәселен, қантты өртесе, ол қант емес көмірге айналады. Осылайша, қарапайым мысалдан-ақ, зат құрамындағы өте кішкентай электрон деген бөлшектің табиғатта атқаратын қызметінің аса маңызды екенін түсінуге болады. Айналамыздағы кез-келген зат туралы осыны айтуға болады.

1911 жылы ағылшын ғалымы Э. Резерфорд ұсынған атом құрылысының моделі планетарлық жүйені еске түсіреді. Күнді айналған ғаламшарларға ұқсайды. Сондықтан оны «Атомның планетарлық моделі» деп те атайды. Күнді айнала қозғалған планеталар сияқты, оң зарядты ядроны теріс зарядты электрондар айналады. Атом көлемі күн жүйесінің аса кішірейген көшірмесі сияқты. Атом құрылысы мен аспан денелері арасындағы ұқастық таңғажайып. Бұл ұқсастық - әлемнің біртұтастығының өте айқын дәлелі.

Табиғатта кездейсоқтық жоқ, әр заттың өз орны, өз реті, өз жолы, өз қызметі бар. Яғни, барлық нәрсе өз ішінде көзге көрінбейтін атомдар дүниесінің ішкі заңына бағынады. Сыртқы әлем түгел ғарыш дүниесінің жолымен жүреді. Бұған қарағанда, макроәлем мен микроәлем ұқсас. Өйткені олардың негізі бір, заңы бір.

жүктеу/скачать