2-мәтін Электр қуатын үнемдеу - жаһандық деңгейдегі маңызды мәселе. Оның балама көзін қарастыру үшін әлемнің сарапшылары талай бас қосты. Осы бағыттағы жұмысты жүйелеу үшін Қазақстанға БҰҰ өкілі Гордон Джонсон арнайы келді. Ол елімізді аралап, желдің соғу бағытына зерттеу жұмысын жүргізген.
Бізде жел қуатын пайдалануға арналған арнайы бағдарлама бар. Алғашқы жоспар бойынша сағатына 1,82 трлн. киловат қуат өндіру көзделген. Ал бағдарламаның екінші бөліміндегі бес мегаваттық жел қуаты бекеті Қытай шекарасына жақын Жоңғар қақпасының маңайында болады. Осы жобаны жүзеге асыруға Вашингтондағы Әлемдік қоршаған ортаны қорғау тәуелсіз ұйымы екі миллион доллар қаржы бөлген.
Ал осыған дейін Оңтүстік Қазақстан облысының Кентау қаласында және Қарағанды облысында жел станциялары салынған. Балама қуат көздерін шығаруда биоқалдықтардың да орны ерекше. Бейресми ақпаратта көрсетілгендей, жыл сайын мал шаруашылығы саласында құрғақ күйінде 22,1 млн. тонна қалдық екен. Сонымен бірге, 17,7 млн. өсімдік қалдығын жарату мүмкіндігі бар.
Жетісу өлкесіндегі су жүйесі еліміздегі судың жартысын құрайды. Мұнда бес шағын су электр станциясы пайдалануға берілген. Ендеше, су көзі тапшы аймақтар жел қуатын пайдалану керек. Алпысқа жуық мемлекет өздеріне жел қуатымен жұмыс істейтін электр станцияларын салған. Сондықтан бізге де қолда бар мүмкіндікті пайдаланатын уақыт жетті.
13. Мәтіннің негізгі идеясына сәйкес келетін тұжырымды анықтаңыз.
А) Еліміздегі өсімдіктерді қорғауға алу
Ә) Еліміздегі жер сілкінісінің алдын алу
Б) Еліміздегі ауыз су мәселесмін шешу
В) Еліміздегі түрлі станцияларды көбейту
Г) Еліміздегі жануарларды қорғауға алу
14. Жел қуатын пайдалану жоспары бойынша сағатына киловат қуат өндіру көзделген.
А) 17.7 млн.
Ә) 22,1 млн.
Б) 1,82 трлн.
В) 15,3 млн.
Г) 14.8 млн.
15. Жел қуатын пайдалану жобасына Әлемдік қоршаған ортаны қорғау тәуелсіз ұйымы қанша қаржы бөлген?
А) екі миллион доллар
Ә) бес миллион доллар
Б) бір миллион доллар
В) жеті миллион доллар
Г) үш миллион доллар
16. Мәтіннің негізгі идеясы?
А) Су электр станциясы
Ә) Электр қуатының тапшылығы
Б) Электр қуатын үнемдеу
В) Жел электр станциясы
Г) Балама қуат көздері
17. БҰҰ өкілі Гордан Джонсонның елімізге келудегі мақсаты?
А) қаржы мәселесін қарастыру
Ә) желдің соғу бағытына зерттеу
Б) жел қуатын пайдалануға арналған арнайы бағдарлама құру
В) балама қуат көздерін шығару
Г) электр қуатын үнемдеу жобасын жүзеге асыру
18. Төмендегі сөйлемнен өздік есімдігін табыңдар
Алпысқа жуық мемлекет өздеріне жел қуатымен жұмыс істейтін электр станцияларын салған.
А) алпысқа
Ә) жұмыс
Б) өздеріне
В) жуық
Г) қуатымен
19. «Өзім – күнмін, өзім – от
Сөзім, қысық, көзім де – от,
Өзіме-өзім табынам». Өлең жолдарының авторы:
А) Ө. Тұрманжанов
Ә) М.Әуезов
Б) Ә.Дүйсенбиев
В) М.Мақатаев
Г) М. Жұмабаев
20. Белгісіздік есімдігі бар қатарды тап:
А) мен, сен, бүкіл
Ә) кейбіреу, өзі, ешқашан
Б) біреу, өзім, ешқандай
В) кейбіреу, қайсыбір, әлдекім
Г) ешкім, ешнәрсе, әлдекім
