Мақал мәтелдер кітабынан жалаң сөйлемнен тұратын 5 мақал жайылма сөйлемнен тұратын 5 мақал жаз.​

Алматы - самый большой город Казахстана, расположенный на юго-востоке Республики Казахстан, в предгорьях Заилийского Алатау; население города составляет около 1,5 миллиона жителей. Хотя Алматы уже не является столицей республики, город остается финансовым, экономическим и культурным центром Центральной Азии. Здесь сосредоточено большое количество деловых центров, театров, музеев, художественных галерей, выставочных залов и бесчисленное количество современных развлекательных комплексов (кинотеатры, ночные клубы, парки, рестораны, кафе и многое другое). Город Алматы был столицей Казахстана с 1929 по 1997 г. В соответствии с указом Президента "Об объявлении столицей республики г.Астана", Алматы был присвоен статус города республиканского значение и южной столицы республики, крупнейшего финансового, научного и культурного центра. Резиденция главы государства и также Правительства остались в городе. Отрасли пищевой и легкой промышленности являются превалирующей долей в экономике города и составляют более 70% промышленных предприятий.Тяжелая промышленность Алматы представлена несколькими машиностроительными и ремонтно-восстановительными заводами. Город Алматы всегда считался городом-садом, окруженным великолепными Тянь-Шанскими елями. Много веков подряд снежные вершины могущественного Зайлийского Алатау, взмывающие к небу, создают впечатление величественной охраны. Благоухание садов, изумрудные верхушки известных Алатауских елей и тополей, стремительные горные течения, обилие суетящихся рынков, возрождающая свежесть городских фонтанов, блеск дворцов и площадей производят незабываемое впечатление на гостей южной столицы – Алматы. Жители и гости южной столицы могут посетить 5 стадионов, ипподром, высокогорный каток Медео расположенный на высоте 1700 метров над уровнем моря.Здесь было установлено более ста мировых рекордов. Медео является одним из любимейших мест отдыха в выходные дни. Ледовый стадион вмещает 32,000 зрителей. Недалеко расположено поле для тренировки спортсменов и оборудованный зимний плавательный бассейн. Живописные горы являются визитной карточкой Алматы. Вы сможете насладиться их видом поднявшись по канатной дороге на высшую точку города Кок-Тобе («голубая гора»), находящуюся на высоте 1,130 метров над уровнем моря.С этой вершины открывается удивительная панорама на горы и город. Здесь особенно красиво ночью, когда город освещается разноцветными огнями. Канатная дорога возвышается над старейшей частью города, изобилующей садами, которую местные жители называют Компот.Две большие реки - Большая и Малая Алматинка стекают с гор и обеспечивают город свежей водой, наполняют водохранилища и фонтаны прохладой и свежестью. Бассейн рек расположен в живописной горной местности. В ущелье Малой Алматинки расположено несколько оздоровительных комплексов, санаториев и частных коттеджей.Ущелье Медео ( 1,691 м над уровнем моря) находится в 16 км от Алматы недалеко от горы Мохнатка (2,278 м). Эта гора известна тем, что 30 лет назад здесь разрушительный сильнейший сель, и часть горы была разрушена. Существовала реальная опасность жизни людей, однако сейчас нет никаких опасений поскольку возведена селезащитная плотина, которая также является частым местом посещения туристов и жителей города. Если Вы будете проезжать мимо плотины, Вы сможете попасть на горнолыжную базу Чимбулак – еще одну жемчужину Алматы, которая расположена на высоте 2,230 метров. Здесь действует 1500 метровая подвесная дорога, которая поднимет Вас на высоту 3163 метра к пику Талгар. С высоты 3000 м начинается горнолыжный спуск.

                                         1 сочинение 
Алматы метрополитені — Алматы қаласында салынып жатқан метрополитен жүйесі. Алғашқы бөлігі 2011 ж. 1 желтоқсанда ашылды. Заманауи технологияларды енгізу бойынша жоспарды жүзеге асыру үшін Алматы метрополитенін салу барысында «Herrenknecht AG» неміс компаниясының «Herrenknecht S-320» жоғары өндірісті тоннел қазушы кешені сатып алынған. Алматы метрополитені еліміз үшін стратегиялық маңызды нысан болып табылады. Жоба бойынша, метроның алғашқы кезегі Фурманов пен Райымбек даңғылының қиылысы мен Абай және Гагарин көшелерінің қиылысын жалғайды. Бұл жұмыстар ресейлік «Лайтон» ААҚ қоғамының еншісінде. Туннельдерде рельс салу, бейне-теле бақылау жұмыстары да ресейліктердің еншісінде Алматы метрополитені Қазақстандағы алғашқы, Орталық Азияда екінші (Ташкент метрополитенінен кейін) және ТМД-дағы 16-шы немесе 17-ші метрополитен болды. Алғашқы кезеңде вагондарды жөндеу мен техникалық тұрғыдан қызмет көрсету жұмыстары депода жүргізіледі. «2012 жылы Алматы метросындағы жолаушылар ағымы тәулігіне орташа есеппен 30-40 мың адам болады, кейінірек 2015-2020 жылдары бұл көрсеткіш 300 000 адамға дейін жетеді» деген болжам бар. Бұл мәліметтерді «Алматыметроқұрылыс» АҚ директоры Мұрат Үкшебаев мырза да растады. Алматы метрополитені 2011 жылдың желтоқсан айында, Тәуелсіздіктің 20 жылдығы қарсаңында пайдалануға берілді .[1] Алматы метросының жолаушылар тасымалдау мүмкіндігіне сараптама жасаған зерттеу институты тәулігіне 300 мың жолаушы тасымалдай алады деп болжаған еді.
                                    или 2 сочинение 
Алматы қаласының 2020 жылға дейінгі даму кезеңінің бас жоспары Алматының қала құрылысын дамытуды жоспарлаудың негізгі құжаты болып табылады.

Алматы қаласын дамытудың бас жоспарының басты мақсаты – экологиялық жағынан қолайлы, қауіпсіз және әлеуметтік тұрғыдан ыңғайлы тіршілік ортасын құруға бағытталған кешенді қала құрылысы шараларын жүргізу.

Бас жоспардың негізгі архитектуралық-қала құрылысы идеясы: Алматы қаласының «қала-бақ» бейнесін сақтау және қалыптастыру.

Жоспарға сай Алматы қаласы халқының 2020 жылғы кезеңге дейінгі болжамды саны Алматыдағы, Алматы облысындағы және жалпы Қазақстан Республикасындағы демографиялық үрдістің тұрақтылығымен және инерциясымен анықталады. Бұның ішінде барынша тұрақтысы Алматы халқының жиынтық санының болжамы болып табылады. Бұған Алматы қаласының өзінің тұрақты тұрғындары және уақытша мекендейтін халқы жатады. Алматының жиынтық халқының болашақ саны барынша ықтимал болжам нұсқасы бойынша 1500 мың адамды құрайды, оның ішінде тұрақты тұратын халық саны – 1300 мың адам, уақытша – 200 мың адам.

Тұрғылықты ортаны жан-жақты қалыптастырудың негізгі бағыттары орташа алғанда 1 адамды 22 шарша м. тұрғын үймен қамтамасыз етуге дейін жеткізуді көздейді. Сөйтіп қаланың бүкіл тұрғын үй қорын 27,5 млн. м2-қа дейін ұлғайту көзделуде. Құрылыс 1,1 мың га (жалпы алаңы 2,42 млн. м2) бос тұрған аумаққа да, сол сияқты тозығы жеткен тұрғын үйлерді сүру және құрылыс алаңдарын барынша тиімді пайдалану есебінен реконструкцияланатын 1,8 мың га (жалпы алаңы 5,27 млн. м2) алаңға да жүргізілетін болады. Жеке тұрғын үй құрылысының үлесі бүкіл кезеңде тұрғын үй құрылысының жалпы көлемінің 37%-ін құрайды.

Бас жоспар қаланың көлік құрылымын қолданыстағы жолдарға жаңа кең магистралдар, айналма автомобиль жолдарын, көлік құралдарына сервистік қызмет көрсету желілерін, автокөпірлер, жол өткелдерін, эстакадалар және т. б. қосу арқылы дамытуды және жетілдіруді көздейді.

Көше-жол желілерін дамыту негізіне біртұтас қалалық жүрдек жолдар жүйесін және қалалық маңызы бар магистралдар құру алынған. Бұлар кейіннен қозғалысы үздіксіз және реттелетін магистралдарға дифференциацияланады.

Қала орталығынан көліктердің транзиттік ағынын сейілту үшін бас жоспарда қаланың негізгі жерлері мен оның орталық бөлігін орап үздіксіз қозғалыс жасауға мүмкіндік беретін шеңбер жолдар жүйесі көзделген.