2-тапсырма. Сөйлемдерден есімшені тауып, сөйлемнің қай мүшесі екенін айтыңдар.
Есте сақтаңдар!
1. «Батыр түсiнде жау көреді, балық-
шы түсінде ау көреді» дегендей, мен
түсімде қашып келе жатқанымды көрдім
(Ғ.Мус.). 2. Бір әйел қолтығындағы
шумақталған көп қағаздан жиылыста
отырғандарға бір-бірден беріп жатыр
(Б.М.). 3. Құлағын салмас, тіліңді алмас
көп наданнан түңілдім (Абай). 4. Бақты-
ғұл ашу үстінде не де болса барын айтып
қалмақ ниетте болатын (М.Ə.). 5. Аузы
кемсиген бір кемпір арбадан түсіп жатқан
Раушанға бажырая қарап, қабағын тыр-
жита түсіп, жанындағы отырған тарғыл
бетті әйелге бірдемені сыбырлап айтып
екеуі күңкілдеді (Б.М.).
• Есімшеде есімнің де,
етістіктің де қасиеті
бар. Оның есімге тән
қасиеті есімдерше
(мысалы, сын есімше)
түрленіп, сөйлемнің
барлық мүшесі
бола алатынынан
көрінсе, етістікке
тән қасиеті шақтық
мәнді білдіретінінен
байқалады. Есімше
үш шақты жасауға
қатысады.
​

Көз майын тауысу – көп оқу арқылы білімге ұмтылу. Синонимі: көзі ашылу.

Ит арқасы қиянда – алыста. Синоним:жер аяғы қиянда, ит өлген жер.

Инемен құдық қазу – ауыр. Синонимі: қабырғасы қайысу.

Жүрегі жарылу – қатты қуану. Синонимі: төбесі көкке жету.

Жерден жеті қоян тапқандай – үлкен қуаныш. Синонимі: екі езуі екі құлағына жету.

Маңдай терін төгу – қажырлы еңбек ету. Синонимі: жердің жарығын бітеу.

Қиындықта шыңдалу – қиындыққа қарсы тұру. Синонимі: ыстық-суықты көру.

Тағылымдамадан өту – тәжірибе жинау. Синонимі жоқ.

Биік дәрежеге жету – биік деңгейге көтерілу. Синонимі: беделі көтерілу.

Менің ойымша, "Ғажайып планета" әңгімесі фантастикалық жанрда жазылған әрі жазушының маңдай терін төгіп жазғаны көрініп тұр. Фантастикалық жанрда шығарма жазу инемен құдық қазғандай десе де болады. Әңгімедегі таныс емес атаулар, құбылыстар сипатын ерекше жеткізе алу деген шеберлігінен автордың көз майын тауысып іздегенін, қиялға ерік бергенін көрдім.

Осыған байланысты мен адамзат қиялында шек жоқ және біз білмейтін ғаламның қаншама сыры бар деген түйін жасағым келіп отыр. Осындай шығармалар арқылы қазақ әдебиеті биік дәрежеге жетеді деген үміттемін.

Жасуша - тірі организмдердің (вирустардан басқа) құрылымының ең қарапайым бөлігі, құрылысы мен тіршілігінің негізі; жеке тіршілік ете алатын қарапайым тірі жүйе. Жасуша өз алдына жеке организм ретінде (бактерияда, қарапайымдарда, кейбір балдырлар мен саңырауқұлақтарда) немесе көп жасушалы жануарлар, өсімдіктер және саңырауқұлақтардың тіндері мен ұлпаларының құрамында кездеседі. Тек вирустардың тіршілігі жасушасыз формада өтеді.

«Жасуша» терминін ғылымға 1665 жылы ағылшын жаратылыстанушысы Р.Гук (1635 – 1703) енгізген. Тіршілікті Жасуша тұрғысынан зерттеу – қазіргі заманғы биологиялық зерттеулердің негізі.

Жасушаның диаметрі 0,1 – 0,25 мкм-ден (кейбір бактерияларда) 155 мм-ге (түйеқұстың жұмыртқасы) дейін жетеді. Көпшілік эукариотты организмдер Жасушасының диаметрі 10 – 100 мкм шамасында. Жаңа туған жас сәбилерде – 2×1012 Жасуша, ал ересек адамның организмінде – 1014 Жасуша болса, организмнің кейбір тіндерінде Жасуша саны өмір бойына тұрақты болады. Жасушаның тірі заты – протоплазма. Ол биол. мембраналармен (жарғақтармен) шектелген биополимерлердің тәртіптелген құрылымдық жүйелері – цитоплазма және ядродан тұрады.

Жасуша ядросының құрамындағы әмбебап органоидты хромосома, ал цитоплазма құрамындағыларды –

Объяснение: