Тұмар (Томирис) — сақ массагет халқының байырғы заманда ел билеген батыр ханшайымы. Себебі грек жазбаларында оның елін "массагет" деп атайды. Тұмар ханша есімінің тарихқа еніп әлемге танылуы - Орта Азияға басқыншылық жорықпен келген парсылардың Кир патшасы әскерін ашық шайқаста жеңуімен тікелей байланысты. Мемлекетінің аумағын кеңейте беруді ойлаған Кир батыс елдеріне аттанбас бұрын әуелі шығыс жағын қауіпсіздендіру мақсатымен массагеттерді бағындырып алуды көздейді. Сөйтіп түркі көшпенділер еліне елші аттандырып, олардың ханшасы, Тұмардың өзіне тұрмысқа шығуын сұрайды.
Бұл Кирдің массагеттермен соғысуға желеу іздеуі еді. Тұмар Кир патшаның ұсынысын қабылдамай тастайды.
Кир өзінің шайқасатынын айтып, Тұмардың жаушысын кері қайтарады.
