1-мәтін. Прозашы әрі балалар әдебиетінің белді өкілі Тынымбай Нұрмағамбетов 1945 жылы10-маусымда Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданындағы «Бірлік» совхозында туған. 1968 жылы Қызылорда қаласындағы Гоголь атындағы

педагогикалық институтының қазақ тілі және әдебиеті

факультетін бітіргеннен кейін еңбек жолын көп таралымды

«Су құрылысшысы» газетінен бастаған. Сосын Қызылорда облыстық радио комитетінде істеп, «Жазушы» ба редактор қызметін атқарған.

2 –мәтін. Алғашқы әңгімелер жинағы 1971 жылы«Қауын иісі» деген атпен шықты. “Он төрт жасар жігіт” әңгімесінде Саян арқылы Ұлы Отан соғысы жылдарындағы жігерлі де қайсарлы балалардың мінез ерекшелігіне ерекше көңіл бөледі. Саянның соғысқа барам деп сұрануы, “сөз жоқ, мен оларды жеңіп барып, ауылға келемін” деген сенімі – сол тұстағы барша жанның арман-мақсаты. Ол әкесі майданға кеткен соң, ауру ана, іні- қарындасқа қамқор, бір отбасының арқа сүйері болған, ерте есейген ұрпақ өкілінің типтік бейнесі.

І мәтін.

1-

2-

3-

ІІ мәтін.

1-

2-

3-

«Атадан ұл туса игі, ата жолын қуса игі» деп асқақ арманмен бабаларымыз бізге үлкен үміт артқан. Біз ата-баба үмітіне үкі таға отырып, болашақ ұрпақты халық қазынасымен суындату арқылы балалардың бойына ұлтжандық сезімді қалыптастырамыз. Сөзбен емес іспен елін сүйетін ұрпақты біріктіретін күш – ұлтжандық тәрбие.

Ұлтжандық сезім өз елін, әдет – ғұрпы мен салт – дәстүрлерін, тарихын құрметтеуден басталады. Балаларымыздың бойына ұлтжандық сезімді қалыптастыруда қазақтың салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптарын кең түрде қолданудың мәні зор. Салт-халықтар кәсібіне, сеніміне, тірлігіне байланысты қалыптасып ұрпақтан ұрпаққа ауысып отыратын әдет-ғұрыпы. Салт уақыт өткен сайын оған жаңалық еніп өзгеріп отырады. Дәстүр ұрпақтан ұрпаққа көшетін тарихи қалыптасқан нормалар мен қоғамдық нормалардың және халықтың мінез-құлқы мен іс-әрекетінің рухани негізі. Дәстүр мәдиниетпен тығыз байланысты. Мәдиниеті дамыған ел дәстүрге де бай болып келеді.

Балалық шақ баланың жеке тұлға болып қалыптасуының алғашқы сатысы. Баланың адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуы осы мектепке дейінгі жас шағында қалыптасады. Бала тәрбиесі ана сүтінен басталып, үлкендердің ықпалы арқылы өмір бойы қалыптасатын күрделі құбылыс. Тәрбиенің ең алғашқы бастамасын бала өз отбасынан алса, жалғасы балабақшамен байланысады, яғни бала тәрбиелене отырып білім алады.

Мектеп жасына дейінгі балалар түсінгенін, қабылдағанын, көргенін, қиялын, ойын тіл арқылы жеткізеді. Сондықтан бала тілі өз ана тілінде даму үшін ұлттық сананы оята отырып, қазақ салт-дәстүрлерінің озығымен тәрбиеленуі керек. Тәрбиенің негізі – ұлттық тәлім-тәрбие. Тәрбие - халықтың ғасырлар бойы жинақталып, іріктеліп алынған озық тәжірибесінен ізгі қасиеттерін жас ұрпақтың бойына сіңірту, баланың қоршаған ортадағы қарым-қатынасын, соған сай мінез құлқын қалыптастырады.

Қазақ халқы өз ұрпағын бесікте жатқан кезінен бастап-ақ өлең-жыр мен әңгіме, ертегі,тақпақ, санамақ т.б. арқылы тәрбиелеп отырған.Тәрбие басы біріншіден әдептілікке үйретуден басталған. Екіншіден баланы қайырымды, иманды, мейірімді болуға баулыған. Үшіншіден тіл алғыш, елгезек, адал, шыншыл, ата-ананы сыйлап, кішіге қамқор болуға, сонымен қатар елін жерін қорғайтын батыр болуға, өз халқы алдында қызмет етуге тәрбиелеген.

Ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлттық ойындарымыз, әдет-ғұрыптарымыз бен салт-дәстүрлеріміз, халық ауыз әдебиеті үлгілері ертегілер, аңыздар, өлеңдер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, жаңылтпаш пен санамақтарды күнделікті білім мен тәрбие жұмыстарында пайдаланып келемін, осылардың барлығы бала қызығушылығын арттырады, әрі балалар жылдам қабылдап, жаттап алатындығы байқалған соң,  төмендегідей жоспар құрып ретімен пайдаланып келемін.

кыс..кыс дегенимиз ол оте адеми,конилди мезгил.кыста адамдар отын отып отын жагады.ал балалар болса ойын ойнап сырганак,шангы,коньки тебеди,аккала жасайды.кыста терезеден карап отырсаныз сиз уйлердин тобесинен шиккан тутинди,жапалактап жауган карды,ойнап журген балаларды коргенде конил-куин котериле бастайды,Кыстын пейзажы кандай тамаша еди...Кыста ойнап келгеннен кеин бетин шымырлай бастайды.ондай кезде дереу уйге кирип кеткенинжон.ойткени енин бетин усуп кетуин мумкин.ал уйге киргеннен кеин сен пештин тубунде отирип жылыну ушин шай ишесин..кыс не деген тамаша мезгил еди.