Менің сүйікті жазушым.
Менің сүйікті жазушым - Абай Құнанбайұлы. Ұлы тұлғамен аттас екенімді мақтан етемін. Абайдың бірнеше өлеңдері мен қара сөздерін де жатқа білемін, әсіресе маған "Оныншы қара сөзі" ерекше ұнайды. Абай - ақын, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси қайраткер, либералды білімді исламға таяна отырып, орыс және еуропа мәдениетімен жақындасу арқылы қазақ мәдениетін жаңартуды көздеген реформатор. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен. Абай Шығыс пен Батыс мәдениеті мен өркениетін жетік білген. Бірқатар әлем ойшылдарының еңбектерімен жақсы таныс болған. Болашақ ақынның дүниеге көзқарасының қалыптасуына оның озық ойлы орыс зиялы қауымының өкілдерімен араласуы орасан зор ықпал етті. Абай — ұлы ақын әрі ойшыл. Ол өз төңірегіндегі адамдардың, жақындары мен шәкірттерінің бойындағы өз халқына риясыз берілгендікті, оның мүдделерін қорғау қасиеттерін қолдап отырды. Ұлы ақын жас ұрпақты имандылыққа, адамгершілікке, ғылым-білім үйренуге шақырды. жастарды бес нәрседен — өсектен, өтіріктен, мақтаншақтықтан, еріншектіктен, бекер мал шашпақтықтан қашық болуға, бес асыл іске — талап етуге, еңбекті сүюге, терең ойлай білуге, қанағатшыл болуға, қайырымды рақымшылық жасауга шақырды.
Абай жастардың бойындағы кеселді кемістіктерді, арсыздық пен ұятсыздықты, дөрекі надандықты тәрбие және білім беру арқылы жоюға үндеді. Ақын ол үшін қазақ балаларын оқытатын мектептерді көптеп салуды жақтады.
Қазақстандағы ең ірі көлдердің бірі. Ол алғашқы дәуірдегі Пятис деген
орналасқан.
Балқаш
қалдығы боль
Балқаш көне
байланыстыр
(қанша?). Іле
алынды. Мен
614 км, ең терең жері
ЖАЗЫЛЫМ
-тапсы
Соңғы кезде Балқаш көлінің деңгейі 2 м-ге төмендеген. Қазіргі Балқаштың ұзындығы –
26,5 м.
Балқаш көне түркі тілінде «балшық», «балық» деген мағынаны білдірген. Суының деңгейі
бірде көбейіп, бірде азайып отырады. Ұзынарал буғазы Сарыесік пен Балқашты байланыс-
тырады. Соның нәтижесінде көлдің батысында су
ащы. Көлге
тұщы, ал шығысында
негізгі суды Іле өзені құяды. Іле өзенінің ұзындығы
2 385 км. Іле өзенінің басы Қытайдың
Текес және Күнгес өзендерінің қосылатын жерінен басталады. Іле өзенінің Қазақстандағы
ұзындығы
740 км. Іле
Жетісу аймағындағы ең ірі өзендердің бірі. «Іле» сөзі моңғол тілін-
дегi «ил, илэ» деген сөзге жақын, яғни «ашық, айқын» дегенді білдіреді.
Іле өзенінің Балқашқа құяр жеріндегі тоғайлы-батпақты жерлер мемлекеттің қорғауына
алынды. Мұнда балықтың сазан, көксерке, аңбалық, ақмарқа т. б. 12 түрі кездеседі.
«Сен білесің бе?» энциклопедиясынан
1 сурет
АЙТЫЛЫМ
4
-тапсырма.
Сұрақтарға сан есімдерді
қолданып, жауап бер.
1. Сен Қазақстандағы қандай көл/өзендерді білесің?
2. Олар Қазақстанның қай жерлерінде орналасқан?
3. Ол көл/өзендердің ұзындығы қандай?
4. Сенің облысыңда қандай көл/өзен бар?
5. Ол көл/өзендерге барып көрдің бе?
6. Олардың атының шығу тарихын білесің бе?
7. Олардың ұзындығы мен тереңдігі қандай?
8. Көл мен өзеннің қандай айырмашылығы бар?
теңіздің қалдығы болып есептеледі. Көл Сарыарқа мен Сарыесік құмдарының аралығында
