. 9-тапсырма. Төмендегі сөйлемдерден диалект сөздерді тауып, әдеби тілде-
гі нұсқасымен салыстыр. Қандай ерекшеліктері бар екендігін жұпта, топта
талқылаңдар.
1. Құдағай, сізді ауқат ішсін деп төр тамға шақырып жатыр
атамдар. 2. Нүсірлеп құйған жаңбыр суы жыра, сайларға сыймай
ағып жатыр. 3. Балалар, пахтаның чатағымен жүріп, сабаққа қо-
палдау дайындалған боларсыңдар. 4. Дегенмен мынадай сұраққа
жауап беріп көргін. Ешқысылмағын, саспағын.
(«Қазақ диалектологиясы» кітабынан)отиниииш ​

Көз  Күптән улетели көньякка таба щебетуньи-карлыгачлар, ә тагын да элегрәк, ничек команда буенча, исчезли тиз стрижи. Көзге көннәрдә ишеттек егетләр кебек, саубуллашканда белән милой ватаннары, курлыкали күктә пролетные торналар. Белән нинди дә булса үзенчәлекле хисе озак карадык, аларга вслед, әйтерсең, торналар урлап алып китәләр иде үзе белән җәй. Тыныч кына переговариваясь, пролетели бу җылы көньякка таба казлар... Әзерләнә салкын кышка кешеләр. Күптән скосили арыш һәм бодай. Азыклар малга. Тљшерђл
ђр соңгы алма бакчаларында. Выкопали бәрәңге, чөгендер, кишер һәм туктаусыз аларны кышка. Әзерләнә һәм җәнлекләр кышка. Проворная аксым накопила бу дупле орехов, насушила отборных гөмбәләр. Кечкенә тычканы-полевки натаскали бу норки бөртек, наготовили душистого йомшак печән. Кара көздә төзи үзенең кышкы логово тырыш еж. Бер ворох коры яфраклардан натаскал ул астында иске пень. Бөтен кышны тыныч булыр, йокларга астында җылы одеялом. Сирђгрђк, барлык скупее греет осеннее кояшкай. Тиздән, тиздән башланачак беренче салкыннар. Кадәр иң яз застынет җир-матушка. Барысы да аңардан алдылар да, ул тљркемнећ.

Колибри  (trochіlі) – ұзынқанатты құстар отрядының бір тармағы. колибридің қазіргі кезде бір тұқымдасқа жататын 321 түрі солтүстік және  оңтүстік америкаөңірінде кеңінен таралған. денесінің ұзындығы 5,7 см-ден – 21,6 см-ге дейін, салм. 1,5 – 20 г-дай. жер бетіндегі ең ұсақ құстар. қораздарының қауырсындары түрлі-түсті құлпырып тұрады, алмекиендерінің  түсі біркелкі болып келеді. тұмсықтары жіңішке әрі ұзын, кей түрінде иіліп келген, гүл шырындарын соруға бейімделген. төс сүйегінің қыры, бұлшық еттері жақсы жетілген. колибрилер тез ұшады, әрі ұшу бағытын үнемі өзгертіп отырады. кейбір ұсақ түрлері қанаттарын секундына 80 рет қаға алады. колибри, көбінесе, гүл шырындарымен, кейде өрмекшілермен де, жәндіктермен де қоректенеді. олардың денесінде зат алмасу өте қарқынды жүреді. жүрегі үлкен әрі қанның құрамындағы  гемоглобинніңмөлшері де көп.