Прилагательные, которые характеризуют произвед.для детей и фантаст.произв. Можно использовать данные слова выше в сөздік

Жырауларды халык, қадір тұтқан. Ел толқыған кезде, бүліншілік шыққанда немесе ел шетіне жау келғен кездерде ақыл, кеңес сұрайтын болған. Мұндай кезде жырау жұртшылықты абыржымауға шақырып, оларға күш-қуат беріп (дем беріп), істің немен тынатыны жайлы болжамдар айтып отырған. Жыраулар поэзиясы ХV-ХVII ғасырлар аралығын қамтиды. Жырау деген атау "жыр" сөзінен шыққан. Жыршы деп көптеген эпостық жырларды жатқа білетін, дайын репертуары бар айтқыштарды таныған. Жыраулар өз шығармаларын ақыл-нақыл, өсиет түрінде айтқан. Олардың толғауларының негізгі тақырыптары - туған жерді, елді сүю, Отанды қорғау, елді бірлікке шақыру, адамгершілік қасиетті насихаттау. Жыраулар поэзиясының біраз үлгілері осы тарауда ұсынылып отыр. Соларды оқып-үйрену барысында халқымыздың атадан мирас болып қалған сөз маржандарына қанығасыңдар, халқымыздың басынан кешірген тарихи кезеңдермен таныс боласыңдар, оның қадір-қасиетін білесіңдер, тәлімдік, танымдық, тағылымдық терең ой дүниесіне енесіңдер. Әдебиет тарихы ел тарихы, халық тарихы екеніне көз жеткізесіңдер. Жыраулар поэзиясының маңызы мен тақырыбы.Жыраулар поэзиясының құндылығы неде? "Бұл дәуірдегі әлеумет тіршілігінің, –дейді М.Әуезов, –ең шешуші мәселесін әдебиет жүзіне түсіріп, алғашқы рет қалың ел қамын ойлап, күңіренген қария –Асан. Бұл заман сыншысы сөйлесе, шешілмеген жұмбақ, түйіні шатасқан сөздерді ғана сөйлейді, өзі туған заманның белгілерін қарап, келешек заман не айтарын болжайды: сөзінің бәрі терең ой, терең мағынамен сөйленеді. Айтпақ жайларын ашып, ұғымды қылып айтып бермейді. Әдейі көмескілеу жұмбақ қып айтады. Жыраудың сөзі мақсатсыз айтылмайды. Не айтса да көптің мұңы, көптің жайы туралы, не көпке арналып ақыл, өсиет есебінде айтылады". Ғалымның осы ғұламалық пікірінде жыраулар поэзиясының идеялық-көркемдік мәні терең ашылған. Халқымыздыңосы зергерлік сөз тұнығына әрі ақын, әрі ғұлама Шәкәрім де ден қойған. Ол "Ескі ақындық" деген өлеңінде халық мұрасын, ауыз әдебиетін, жыраулар поэзиясын аса жоғары бағалаған: Олардың жырында "қыран құстың ұшқаны", "ақбөкеннің жүрісі", "жайдақ желдің желісі", "мөлдір қудың аққаны", "жел жетпейтін құландар жүйріктігі", "адам жанының жайма шуақ кезеңі" –бар-баршасы, көшпелі қазақ өмірінің бүкіл әлеуметтік, рухани тіршілігі бейнеленген деп керемет ой түйген. Жыраулар поэзиясын айтулы сөз зергері Мағжан Жұмабаев та "Батыр Баян" поэмасында.Демек, жыраулар поэзиясы –халқымыздың неше ғасырлық өмірін өнер өрнегіне, ақыл сөзіне бейнелеп түсірген, өшпес, өлмес мұрамыз.Жыраулар поэзиясы халықтың басынан өткерген тарихи оқиғаларды, оның арман-мұратын, кешірген ауыртпалықтарынжырлаумен ғана бағалы емес, елдің саяси-әлеуметтік тіршілігін, ойсанасын, дүниетанымын көркем бейнелі тілмен бере білуімен де бағалы. Жыраулар поэзиясы соны философиялық терең ойға толы. Олардың поэзиясы өсиетнама түрінде келеді. Сондықтан да жыраулар поэзиясында нақыл, афористік сөз оралымдары мол.Олар сол еліне жалынды жырларын арнаған, халқын сол елі үшін қызмет етуге үндеген, керек болса, жанын пида етуге шақырған. Халқы үшін қан майданда шайқасқа түсіп, елін, жерін сыртқы жаудан қорғаган әйгілі халық батырларының ерліктерін жырлаған. Мысалы, Тәтіқара ақын: Жыраулар өмір жайлы, достық жайлы, адамгершілік, ерлік жайлы, тіршілік жайлы жыр шерткен. Олар өмір диалектикасына да терең көз жіберген, дүниенің бірқалыпта тұрмайтынын ("мынау жалған дүние кімдерден кейін қалмаған"– Шалкиіз), үнемі өзгерісте болатынын дұрыс пайымдаған. Жыраулар поэзиясында адамгершілік этика, мораль мәселелері кең орын алған. Оларда бүгінгі жастар ғибрат, тағлым алар дүниелер молшылық. Жыраулар поэзиясы өзінің әлеуметтік, адамгершілік сарынымен ғана емес, көркемдік сапасымен де құнды. Жыраулар поэзиясында синтаксистік параллелизмге, дыбыс үндесулеріне, ішкі ұйқасқа құрылған өрнектер де аз емес. Арнау түріндегі сөз қолданыстар да баршылық. Жыраулар өз поэзиясында терең философиялық ойды бейнелеу үшін өлеңдерінің ұйқас, ырғақтарын сол мақсатқа орай алған. Оған бірнеше мысал келтірейік:Жырау "ж" дыбысын тамаша сөйлете білген. Дауысты дыбыстарды да шебер қолдана отырып, жыраулар өлеңнің музыкалық сазын күшейткен. Шын көркемдік тәсіл арқылы олар оқушысын шығарманың ішкі иірімдеріне ендірумен қатар, эмоциялық әсерін үстей түскен. есірген Есім ханның қылығын ашу үшін "е" дыбысынан өрнек жасап сөйлеткен. Ақтамберді жырау сұрай арнау сияқты көркемдік тәсілді ұтымды пайдаланған. Оның "Күмбір-күмбір кісінетіп" толғауынан, табиғат пен адам тағдырын жарыстыра, салыстыра бейнелей отырып, өлеңнің мән-мазмұнын терендеткен, әсерлі еткен. Мұнан жыраулар поэзиясының көркемдік сапасын айқын аңғаруға болады. Әдебиетімізді жаңа тарихи кезеңде, ел басына қиын қатер төнген шақта, екіталай кезеңде – XVIII ғ. бірінші жартысында жаңа, соны ой-толғанысымен, көркемдік сөз өрнегімен әрі қарай дамытқан Бұқар жырау. Оның жыр-толғаулары – сол тарихи дәуірдің көркемдік көрінісі.

1.Авдотка

Агами

Аист

Альбатрос

Альцион

Амадина

Амазон

Амарант

Ара

Аратинг

Аргус

Астрильд

Бақлан

Балобан

Бартрамия

Жүгіру

Бекас

Бүркіт

Үлкен

Буревестник

Бюльбюль

Вальдшнеп

Варакушка

Веретенник

Витютень

Құйынды

Су кескіш

Қасқыр

Торғай

Қарға

Қарға

Қарғыс

Ішу

Вьюрок

Вяхирь

Гага

Гагара

Гагарка

Галка

Галстучник

Гарпия

Гаршнеп

Гастрольдік

Ақымақ

Саңыраулар

Гоголь

Көгершін

Гомрай

Горлица

Гриф

Грифон

Балшық

Гуменник

Қаз

Дербник

Дергач

Деряба

Дикуш

Дрозд

Дуадақ

Дупель

Дутыш

Бала

Жаворонок

Тырна

Қызғаныш

Қыстақ

Жылан

Жылан

Зуек

Зяблик

Ибис

Иволга

Толығырақ оқу

Кагу

Казарка

Қазуар

Қайра

Калао

Тас

Тас

Қамыс

Камышовка

Канюк

Керуен

Қарақара

Кариама

Кваква

Киви

Китоглав

Клет

Клинтух

Мүкжидек

Кобчик

Ешкі

Көклас

Колибри

Қалпақ

Кондор

Конюга

Тұяқ

Коростель

Коршун

Кокороба

Крапивник

Қызыл

Бояу

Кречет

АО Баян Сулу

Крохали

Кукабара

Кукушка

Кү

Кү

Тауық

Куропатка

Лаггар

Өшіргіш

Аққу

Күрек

Лори

Лорикет

Лофура

Луговка

Лунь

Лысуха

Майна

Майна

Таңқурай

Малюр

Марабу

Медососос

Бейіт

Молотоглав

Сәт

Монал

Мородунка

Морянка

Муния

2.- Өсімдіктердің өсуін шектейді.

- Құстар-тірі табиғаттың маңызды компоненттерінің бірі.

- Олардың заттар айналымындағы рөлі зор.

- Гүл өсімдіктерінің тозаңдауына ықпал етеді.

- Жемістер мен тұқымдардың таралуына, демек, өсімдіктердің таралуына ықпал етеді.

- Ғаламшардың санитарлары-ауру және әлсіреген жануарларды жояды.

- Басқа жануарлардың (Омыртқасыздардың, кеміргіштердің және т. б.) санын шектейді . )

- Басқа жануарларға (құстар, бауырымен жорғалаушылар, сүтқоректілер) жем ретінде қызмет етеді.

3.Ең алдымен, олар тартымды екенін атап өткім келеді. Мұндай құрылғылармен теріні зақымдау немесе кесу әлдеқайда қиын. Электр қырыну процесі әлдеқайда аз уақытты талап етеді. Бұл ретте барлық модельдер құрғақ қырыну үшін қолданылуы мүмкін, бұл оны пойызда, ұшақта немесе автомобильде тығында болған кезде жайлылықпен жасауға мүмкіндік береді. Электр ұстағыштың бағасы сапалы станоктан жоғары, бірақ ол қолданылуына қарай үнемді болады, өйткені жүздерін үнемі ауыстыруды қажет етпейді. Сонымен қатар, оны гельде немесе қырыну кремінде үнемдеуге болады. Электр сынағы шамамен 1,5-2 жыл үшін ақталады, бұл ретте 8-9 жыл қызмет етуі мүмкін. Сондай-ақ, олардың артықшылығы-сақал мен мұртты сапалы күтуге көмектесетін кіріктірілген триммер.

4.қар

5.Табиғат бізді қоршаған және адамның қатысуымен құрылмаған нәрсе деп аталады. Осылайша, бізді қоршаған ормандар, таулар, теңіздер, жұлдыздар-табиғат. Ал үйлер, кітаптар, машиналар, ғарыш кемелері табиғатқа жатпайды.Тірі табиғат объектілерінің басты белгілеріне ағзаның келесі өмірлік циклді жасау қабілетін жатқызады:

Туу, өсу және даму. Мәселен, тұқымнан тұтас ағаш өседі, сәби ересек адам болады.

Көбейту. Тірі табиғат объектілері ұқсас.

Тамақтану. Барлық тірі тіршілік тағамға мұқтаж: өсімдіктер су сұрайды, Жануарлар шөппен, өсімдіктермен немесе басқа жануарлармен тамақтанады.

Тыныс алу. Барлық тірі ағзалардың тыныс алу органдары бар: адамда және көптеген жануарларда — бұл жеңіл, балықтарда-жабрада, өсімдіктерде-көмірқышқыл газын сіңіретін жасушалар.

Қозғалыс. Тірі емес табиғат объектілерінің көпшілігіне қарағанда, тірі организмдер қозғалады: жануарлар мен адам аяғымен, табанмен қозғалады, өсімдіктер күннен кейін бұрылады, гүлдер таратылады.

Өмір сүру-ағзаның өмірінің соңғы кезеңі. Тірі табиғат объектісі тамақты сіңіруді, тыныс алуды және қозғалуды тоқтатқаннан кейін ол өледі және тірі табиғат объектілерінің қатарына өтеді. Мәселен, ағаш-тірі табиғаттың объектісі, бірақ кесілген ағаш жансыз табиғатқа жатады.

Бұл қабілеттер тек тірі ағзаларға тән. Яғни, өсіп келе жатқан, көбейетін, тамақтанатын, тыныс алатын және тірі табиғат объектілеріне жататын объектілер.

Тірі табиғат объектілерінен айырмашылығы, жансыздар мұндай әрекеттерге қабілетсіз. Мысалы, күн сәулесі, ай, комета, құм, тас, Жартас, су, қар — өлі табиғат объектілері. Олардың көбі қозғала алатынына қарамастан (мысалы, өзендегі су), басқалары — өседі (мысалы, таулар), бұл объектілер көбеймейді, тамақтанбайды, оларда тыныс алу органдары жоқ.

Бірақ қозғалмайтын өсімдіктер тамақтану мен тыныс алуға қабілетті, сондықтан тірі табиғатқа жатады.