Тұмар (Томирис) (грек. Τόμυρίς, көне парс. Tahm-Rayiš, көне иран.: Tahmirih — "Батыл") (ж.ж.с.д. 570-520) — күнгей түркі сақ халықтарының байырғы заманда ел билеген атақты әйел патшаларының бірі, массагет халқының байырғы заманда ел билеген атақты ханшайымы. Себебі грек жазбаларында оның елін "массагет" деп атайды. Тұмар ханша есімінің тарихқа еніп әлемге танылуы - Ахемен әулетінен шыққан, "төрт құбыланың тұтас билеушісі" атанған парсының әйгілі патшасы Кирдің (ж.ж.с.д. 558-530.) Орта Азияға басқыншылық жорықпен келген "жеңілуді білмейді" деп дәріптелген әскерін ашық шайқаста тас-талқанын шығарып жеңуімен тікелей байланысты.
Перевод:
Тумар (Томирис) (греч. Τόμυρίς, древнеперсидский: Tahm-Rayiš, древнеиранский: Tahmirih - «Храбрый») Один из королей, знаменитая принцесса народа массагетов, правившая страной в древности. Потому что в греческих писаниях его страна называется массагет. Всемирно известное имя царицы-амулета - знаменитого персидского царя Кир (558-530 гг. До н.э.) из династии Ахеменидов, известного как «правитель четырех племен», пришедшего в Среднюю Азию с кампанией вторжения, называют «непобедимым». Это напрямую связано с победой в битве.
