ЬЭссені оқы. Жоспарын құрастыр. Ретін дұрыс қой. Шалқар көлі

Шалқар көлі айналасына Х ғасырдың өзінде елді мекендер мен қалалар орналасқан. Әртүрлі кезеңдерде көпестер, миссионерлер қонақ болған. Бүгінде Шалқар көлі Батыс Қазақстан облысы мен көршілес мемлекеттерге шипалы көл ретінде танымал. Көл түбінде түрлі жарақаттар мен ауруларға ем болатын тұзды сор, балшық бар.

Көлдің ауданы 205,8 км2, ұзындығы 18,4 км алып жатыр. Көлдің ең енді жері 14,7 км-ге созылған. Солтүстік, оңтүстік-батыс бөліктерінде жағалаулары жатық болса, қалған жерлерінде жағалау жарқабақты болып келеді. Жарқабақтардың биіктігі 3-10 метрге дейін жетеді.

Шалқар көліне Шолақаңқаты, Есенаққаты өзендері құяды. Солянка өзенінің су деңгейі 15,5 м көтеріліп тасыған кезде осы Шалқар көліне құяды. Шалқар көлі минералдарға аса бай және теңіз суларымен құрамы бірдей болып келеді. Оның құрамында тұзды қышқыл, кальций гидрокарбонат, магний бар.

Көлді аққу, қаз, үйрек, қоқиқаз, шағала, бірқазан мекендейді. Бұл көлден мал суарылады, балық ауланады. Жергілікті тұрғындар Шалқарды «Кіші теңіз» деп те атайды. Өйткені ол «Каспий теңізінің» жұрнағы деп танылады.

Көл туралы аңыз

Көл тынысы

Көлдегі минералды заттар

Шалқар – құстар мен жануарлар мекені

Шалқар көлінің тарихы мен маңызы

Көлдің географиялық аумағы

2-тапсырма Мәтінді түсініп оқы. (5)

«Жылан мен кірпі»

Таңертең бір нәрсе ысқырғандай дыбыс Ғабиттың құлағына естілді. Ғабит оянды

Басын төсектен көтерді. Ол Есеннің кереуетінің жанында ұстасып жатқан жылан ме

кірпіні көрді. Жылан басын көтерді. Аузын ашып, тілін шығарып ысылдап тұр. Ғаби

көргенде , қорқып , Есенді оятты. Есен де басын көтерді.

Жылан айыр тілімен кірпіні шақпақ болды. Бірақ шаға алмады . Кірпінің тікенекте

үрпиіп тұр. Кірпі жыланның құйрығынан тістеп, кеміріп жеп қойды.

А) Кестеге төбедегі мәтіннен сөз тіркестерін тауып жазу. Сауатты етіп жазу.

Сын есім + зат есім

Зат есім + зат есім

Зат есім + етістік

табиғат – күллі тіршілік атаулының құтты қоныс мекені, алтын ұя бесігі,құт – берекесі. ал үшін табиғат ең қасиетті де қастерлі ұғым. өйткені,ң өзін дүниеге келтіретін аяулы анасы, сондықтан да ң табиғатты «ана» деп құрметтеуінде өте үлкен ұғым жатыр.қазақ халқының бар өмір тіршілігі табиғатпен тікелей етене байланыста өтіп жатыр. табиғаттың қатаң жағдайына ,түрлі өзгерістеріне сай көшіп-қонып жүріп,өз шаруашылығын табиғатпен үйлесімді жүргізіп отырды және табиғатқа аялы алақан,жылы жүрек сезімі, көздің қарашығындай қамқорлық қажет екендігін ерте сезінді.осыған орай халқымыздың да мінез-құлқы бірте-бірте қалыптасып,ондай қасиеттер атадан ға, ұрпақтан-ұрпаққа асыл мұра ретінде жеткізіліп отырды.