2- тапсырма.Мәтінді оқы,аудар.Прочитай текст,переведи . Қазіргі уақытта электр қуатын үнемдеу жаһандық мәселеге айналды. Электр қуатын үнемдеу 21 ғасырдың ең маңызды міндеттерінің бірі. Әлемдегі ең үлкен гидроэлектростансы Қытайдағы «Үш Бөгет» болып табылады. Бұл алып стансы миллиондаған қытайлық тұрғынды энергиямен қамтамасыз етеді. 2030 жылға дейін әлем халқы пайдаланатын энергияның мөлшері қазіргімен салыстырғанда 55 пайызға өседі деп болжанып отыр. Электр шамындағы энергияның 10 пайызы ғана жарық шығаруға жұмсалады. Қалған 90 пайызы энергия жылу шығаруға кетеді. Бүгінде электр үнемдейтін шамдар көп кездеседі. Олар 5-6 есе аз энергия жұмсайды. Тағы бір пайдалысы ол шамдардың ғұмыры кәдімгі лампадан қарағанда 8 есе ұзақ. Токты үнемдегенде ұялы телефон, ноутбук секілді құрылғылардың зарядтағышын токтан үнемі ажыратып отырыңыз. Басқа жаққа бірер күнге кетер болсаңыз шамды өшіріп қана қоймай, розеткадан телевизор, музыкалық орталық, DVD-ойнатқыштарды да ағытып кетіңіз. Розеткаға қосылып тұрған құрылғы энергия тұтынады.​

Основой сельского хозяйства в Древней Руси было пахотное земледелие. В зависимости от местности, пахали по разному: на юге пахали в основном плугом, или оралом, с двойной упряжкой волов; на севере - сохой с железным лемехом, запряженной лошадьми. В основном выращивали зерновые культуры: рожь, пшеницу, ячмень, овес. Довольно распространены были также просо, горох, чечевица, В основном, существовал двухпольный и трёхпольный севооборот . Двухполье заключалось в том, что вся масса обрабатываемой земли делилась на две части. Одна из них использовалась для выращивания хлеба, вторая отдыхала . При трёхпольном севообороте, помимо пара и озимого поля выделялось еще и яровое. На севере количество старопахотных земель не было столь значительным, подсечное земледелие осталось ведущей формой сельского хозяйства. 
У славян был устойчивый набор домашних животных. Разводили коров, лошадей, овец, свиней, коз, домашнюю птицу. Большую роль в хозяйстве играли промыслы: охота, рыболовство. С развитием внешней торговли увеличился спрос на пушнину. 
Промыслы и ремесло, развиваясь, всё больше, и больше отделялись от сельского хозяйства. Продолжали совершенствоваться приемы домашнего ремесла - обработка льна, дерева, железа. Само, ремесленное производство насчитывало уже не один десяток видов: оружейное, ювелирное, кузнечное, гончарное, ткацкое. Особенно славились ювелирные изделия, кольчуги, клинки, замки. 
Внутренняя торговля в Древнерусском государстве была развита слабо, так как в экономике господствовало натуральное хозяйство. Расширение внешней торговли было связано с образованием государства, обеспечивавшего русским купцам более безопасные торговые пути и авторитет которого поддерживал их на международных рынках. 

Существовало расслоение общества. К примеру, существовали "князья"и "холопы". Так называемые, холопы, работали на князей, бояр и их приближённых. Так же, широко была распространена барщина. Так называли, тоже, своеобразную работу людей "низшего класса" на "высший класс". Можно сказать, что отношения между людьми: "барин"— "холоп" существуют и по сей день

құсыңның құсының

арлик каа

зат есім

І жақ

ІІ жақ

XXI жақ

әжең

құсың

әжеңнің

әжесі

құсы

әжесінің

3. Зат есімнің жай түрі мен тәуелдеулі түрінің септелуін салыст-

Тәуелдеулі зат есім

• Тәуелденіп септелгенде қай септіктердің жалғаулары өзгерді?

• I, II, II жақтағы тәуелдеулі сөздің септелуінде қандай ерекшелік

Оларды жеке жаз. Септік жалғауларының астын сыз,

септікте

рып оқы.

Септіктер- Түбір

дің аты

әжем

әже

Атау

құс

құсым

Ілік

әженің әжемнің

құстың

құсымның

әжеме

әжеге

Барыс

құсқа

құсыма

Табыс

әжені

әжемді

құсты

құсымды

Жатыс әжеде әжемде

құста

құсымда

Шығыс әжеден әжемнен

құстан құсымнан

Көмектес әжемен әжеммен

құспен

құсыммен

барын байқа.

Үлгі: Б. с. әжеме,

құсыма,

әжеңе

құсыңа

әжеңді

құсыңды

әжеңде

құсыңда

әжеңнен

құсыңнан

әжеңмен

құсыңмен

әжесіне

құсына

әжесін

құсын

әжесінде

құсында

әжесінен

құсынан

әжесімен

құсымен

әжеңе,

құсыңа,

әжесіне

құсына