Демеулік шылауы бар сөйлемді анықтаңыз көмек көмек​

Алтын ұя – мектебім шағын шығарма

«Білім кілті – мектепте» демекші, мектеп – біздің екінші үйіміз. Менің есімде алғаш ұстазымның үнемі айтып отыратын сөздері қалыпты: «Тарыдай болып кіресің, таудай болып шығасың» деп мектеп жайлы өте орынды айтылған деп ойлаймын. Мектеп – бізді есейіп, ер жеткенше білім нәрімен сусындататын білім ордасы, үлкен ғалым – академиктер, саясаткерлер, қаржыгерлер, табысты кәсіпкерлер және де тағы басқа мамандық иелерінің барлығы мектеп қабырғасында білім алып, оны ары қарай шыңдай білген.  

Мен қаламыздағы іргелі оқу орындарының бірі - №8 қазақ гимназиясында оқитынымды мақтан етемін, елімізге белгілі тұлғалар осы мектепте білім алған, болашақта мен де сол кісілер сияқты білімімнің арқасында биік шыңдардан көрінгім келеді.  

Мектебімізге келер болсақ, биыл мектептің жетпіс жылдық мерейтойы қарсаңында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілген болатын.  

Мектепте өткен әрбір күнім шаттыққа толы десе, артық айтпаспын. Мұғалім -біздің екінші анамыз, ал сыныптас достарым өз бауырларым секілді.  

Биыл мектептің мерейтойына байланысты қала деңгейінде түрлі мерекелік әрі оқу – әдістемелік іс – шаралар жоспарланып отыр, сол шаралардың сәтті өтуіне  барлығымыз түгелдей атсалысудамыз.

Мақал-мәтел дегеніміз Қазақ халқының әнекеттер мен тасымалдарымен айту, ақпаратты бөлу және баяу айту түрідің біреуі. Мақал-мәтелдерді адамдар ойлап, адамдарды қыздыратын сөзделулерге қолданатын есімдіктерді қамтитатындығын атайды. Бұл ескертулер құжаттан алынған.

Сұраушының көрсеткен мақал-мәтелдерде Менің ойымша, бұл макалда 12 Не ексең, соны орарсың, Қазақтың осы жер дегені – көш жер. Өз елімнің басы болмасам да, Сайының тасы болайын, Киіз кімдікі болса, білек соныкі, Әркімнің өз қолы өзіне қарай бүкір, Сен салар да мен салар, атқа жемді кім салар, Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді, Бір түлікке бай болғанша, әр И түлікке сай бол, оны.

Мақал-мәтелдерге орналасқан сөздерді түсіну үшін біз осы мақал-мәтелдерді тазаулау және іллюстративті формаға айналдырады.
Қолданылған есімдік түрі және мәні:

1. "Менің ойымша, бұл макалда 12": Осы мақал-мәтелде "й" - екінші есімнің сызықша есімдіктік мәнін қамтиды. "Менің ойымшасым, бұл макалда 12 күн екен" деп аударылса дайын болатын болады.

2. "Не ексең, соны орарсың": "Не" сөзі "не екенін" сұраушының дұрыс ойлап отырған шығармашысынан бетермейді. Сол сөзге "не ексең, соны орарсың" түсінігі болады.

3. "Қазақтың осы жер дегені – көш жер": "Жер" сөзі "темір, адамның жауабы" деген мағынасында пайда болады. "Көш жер" дегенден біріншілікпен, пайда болған жер деген мысалды белгілейді.

4. "Өз елімнің басы болмасам да, Сайының тасы болайын": "Өз елімнің басы болмасам да" деген мақсатты айтады, ол Ана тілімен не кім соны жасап отырғанда, сол "өз" дегені сөзбен тропиктейтін мақсаттылықты айтады.

5. "Киіз кімдікі болса, білек соныкі": "Соныкі" деген сөзге мағынасын іллюстрациялап беру қажет. Мына сөздің сөзбен айтауы мен белгілі түрін ойлау тиіс.

6. "Әркімнің өз қолы өзіне қарай бүкір": "Өзіне қарай бүкір" деп аударылса, қаталау жататын мағынасы дайын көрсетіледі.

7. "Сен салар да мен салар, атқа жемді кім салар": "Сен салар деп басқа әдісті пайдалану мағынасының үстінде" деген шығармашысының анық мағынасы берілген.

8. "Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді": Осы оқиға "тойып секіру" дегеніміздің туындысын пайдаланар аударылса, сөйлемдің мағынасы дайын болады.

9. "Бір түлікке бай болғанша, әр И түлікке сай бол": Дұрыс лексикологиялық ойындамаларды пайдаланады, оны кейбір каламга аударып отыруы мүмкін.

Осы есімдіктерді жахандық шоқтықтан айту үшін де пайдалану мүмкін. Заттарды және оларды қорған черттерді түсіну үшін сапалы аяқталған анықтамаларды қолдану логопедиялық салаттықтай қажет. Бұл мақал-мәтелдер түсінуді молайту үшін деректерден толық пайдалануға болады.