Қазақ отбасындағы бата беру дәстүрі.
Қазақ халқы туралы айтқанда ойымызға бірден қонақжайлық пен бата беру ұғымдары келеді.
Халқымыз ақ батаға үлкен мән берген. Бата сұрау/ бата беру дәстүрі әлі күнге дейін өз мағынасын жоғалтаған салт-дәстүрдің бірі. Дана халқымыз батаға үлкен мән бергендігін "Батаменен ел көгерер, жаңбырменен жер көгерер" деген мақалынан түсінуге болады.
Қазақтың ақ батасы ұрпақтарын адамгершілік пен имандылыққа, әдептілік пен шешендікке баулыған. Бата беру- адал ниет, жақсы тілек білдірудің ұлттық дәстүрі. Халық ақ батадан-рухани қуат алады, ол жақсылыққа жол ашады деп сенеді.
Әдетте жасы үлкен, елге сыйлы қариядан қол жайы, бата сұрайды. Үлкен кісілердің берген батасы қабыл болады деп сеніп, қарттардың көңілін табуға тырысады.
Қазіргі таңда ақ батаның шығу тарихы толығымен зерттелген жоқ. Жалпы батаның келесідей түрлері болады:
1. Нәрестеге бата
2. Асқа бата
3. Ұлға бата
4. Қызға бата
5. Келінге бата
6. Сапар бата
7. Жастарға бата
8. Сүндет той батасы
9. Наурыз батасы
10. Ораза айт батасы
11. Жарапазан батасы
12. Ас қайыру батасы т.б.
Антонимдер:
жақсы - жаман, білімді - білімсіз, күшті - әлсіз, ақылды - ақылсыз, жомарт - сараң, биік - аласа, ашық - жабық, дос - дұшпан, үлкен - кіші, күн - түн, қымбат - арзан, адал - арам, бақ - сор, жаңа - ескі, кіру - шығу
Синонимдер:
әдемі, көрікті, сымбатты
бірінші, тұңғыш, алғаш
байлық, дәулет, қазына
жол, бағыт, бағдар, сапар
алыс, шалғай, қашық, жырақ, шет
бала, балдырған, бөбек, бөпе, бүлдіршін, нәресте
туыс, ағайын, бауыр, туысқан
күшті, жігерлі, қажырлы, қайратты
батыл, ержүрек, батыр, өжет, өр
сүйікті, ардақты, аяулы, қадірлі, қадірменді, қалаулы, қастерлі
қадірлеу, ардақтау, әспеттеу, қасиеттеу, қастерлеу, құрметтеу, сыйлау
халық, әлеумет, ел, жамағат, жаран, жұрт, қауым, халайық
ақылды, ақылман, есті, милы
хабар, дәйек, дерек, мағлұмат
тамақ, азық, ас, ас-су, ауқат, дәм, тағам, ішіп-жем
