Сұхбат беруші өз ойын жеткізу үшін айтылу мақсаты мен құрылысына қарай қандай сөйлем түрлерін көбірек қолданған? Мәтінді оқып, сұраққа жауап бер.
ӨНЕРТАПҚЫШ КӘСІПКЕРЛЕР ҚАР ТАЗАЛАЙТЫН ҚҰРАЛ ОЙЛАП ТАПТЫ
Тұрмысқа қажет шағын инновациялық құралдар еңбек өніміділігін арттырады.
Инновациялық технологиялар мен стартап жобалар мемлекет тарапынан қолдау тауып отыр. Аталған саладағы тың әзірлемелерге қайтарымсыз гранттар да қарастырылған. Идеясы бар жастар мен өнертапқыштарды қолдау шаралары қолға алынып отыр. Бүгінгі сұхбатымыздың кейіпкері – «Bumsistems» конструктор бюросының бас директоры Мәдина Жәнібек. Компания өнертапқыштары адамның күнделікті кәдесіне жарайтын құралдарды ойлап тапқан.
– Мәдина ханым, компанияңыздың мамандануы жайында айтып кетсеңіз.
– «Bumsistems» идеялар генераторы, бағытымыз – инновациялық технологияларды әзірлеу. Компаниямыз – зияткерлік конструкторлық бюро, инновациялық бағытта бұрыннан қызмет етеді.
– Жобалар қай салада сұранысқа ие? Соңғы өнертабыс түрі қандай?
– Ойлап тапқан құралдарымыз халық кәдесіне жарайтын, күнделікті тұрмыста қажетті заттар. Соңғы үш инновациялық жобаны атап өтсем болады. Біріншісі – ұшатын аппараттардың апаттық жағдайда қонуы бойынша инновациялық патент. Екіншісі атпен жүруде қауіпсіздікті сақтайтын құрылғы патенті. Үшінші халыққа маңызды жоба – аула, тротуар, жолдарды қар мен мүздан тазалауға арналған портативті құралдар.
– Бұл өнімнің ерекшелігі неде?
– Басты ерекшелігі – біз қоршаған ортаға зиян келтіретін заттарды қолданбаймыз. Жоба барысында жасыл технологиялармен нанотехнологиялар пайдаланылды.
– Халық қашан тұтына алады? Жаппай сатылымға қашан шығады?
– Құрылғы барлық зертханалық сынақтардан өтті. Нәтижелер өте жақсы. Қазіргі таңда жекелеген бөлшектерді жасау мақсатында отандық зауытпен келісім-шарт жасалды. Алғашқы 100 даналық партия қараша айында шығады. Қыс айларында жоғары сұраныс болады деп күтілуде.
– Бағасы қанша болады, шағын ұйымның қалтасы көтере ме?
– Аппараттың өзіндік құны: 340-350 мың теңге. Біз бағаға зияткерлік меншік пен қосымша шығындарды салып отырған жоқпыз.
– Технологиялар жайын айтсақ, елімізде мұндай ғылыми жаңалықтар аз. Заманауи ғылымға қандай баға бересіз?
– Отандық білім мен ғылым кеңістігінде жоғары математика, кибернетика институттарын құру қажет. Ел экономикасының дауына техникалық мамандар керек. Қазір екінің бірі заңгер мен экономист, ал нағыз технологияны меңгерген инноваторларды саусақпен санауға болады. Ал менің мамандығым – педагог.
– Компанияның жақын арадағы жоспары қандай?
– Қазір қалаларды пластик шөлмектерден тазартушы құралды әзірлеп жатырмыз. Қоқыстан құтылу әлемдік проблема. Әзірге ірі технологияларға бармай, халыққа қажетті шағын аппаратарды қолға алып отырмыз, құралдардың сыртына «Qazaqstanda zhasalgan» деп жазылады.
– Сұхбатыңызға рахмет!
Хабарлы, жай
Лепті, құрмалас
Хабарлы, лепті, жай

Ұнағанын ал

Ғалымдар арасында климаттың өзгеру барысы туралы ортақ пікірлер жоқтығына қарамастан, сарапшылардың жалпы пікірі климаттық өзгерістің салдары жағымсыз болуы мүмкін дегенге келіп саяды. Мысалы, 1980 жылдан 2011 жылға дейін Еуроодақ елдерінің экономикасына тигізген тасқынның жалпы шығынын саралаған сарапшылар келген зиян­ды 90 миллиард еуроға тең деп бағамдады.

Осыған байланысты әлемдік ғылымда зерттеудің басым ба­ғытын қоршаған орта климатына бейімдеуге назар аудару­ болып отыр. Ең бастысы, бұл басқа салаларға қарағанда, та­би­ғи-климаттық жағдайларға және азық-түлік қауіпсіздігін қам­тамасыз етуші ауыл шаруашы­лығына тікелей байланысты.

Климаттық өзгеру

Халықаралық зерттеулер көрсеткіші бойынша, әлемнің кейбір аймақтары, сонымен қоса Орталық Азия, басқаларға қарағанда, климаттық өзгерістерге ұшырауы әбден ықтимал. Оның ішінде, Қазақстанның климатына әсер етіп, онсыз да толыққанды қолдауды қажет етіп отырған ауыл шаруашылығын күнкөріске айналдырған аймақтарға үлкен зиян келтіруі әбден мүмкін. Бұл аймақтардағы өнімнің босқа ысырап болуының 70 пайызы тікелей ауа райымен байланысты Ал, кейбір аймақтарда жағымсыз ауа райы салдарынан алынған өнімнің 50-70%-ға дейіні қолдануға жарамсыз болып қалып отыр.

Мағауин Мұхтар Мұқанұлы 2.2.1940, Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы — жазушы, әдебиет зерттеушісі, ғалым. Мемлекет сыйлығының лауреаты (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1996). ҚазМУ-ды (1962), осы университеттің аспирантурасын бітірген (1965). 1965 — 86 ж. «Қазақ әдебиеті» газетінде бөлім меңгерушісі, «Жазушы» ба Жалын» альманағында бас редактордың орынбасары, Әдебиет және өнер институтында, ҚазПИ-да аға ғылым қызметкер, доцент, «Жазушы» ба бас редактор қызметтерін атқарған. 1988 жылдан «Жұлдыз» журналының бас редакторы. «Кешқұрым» атты тұңғыш әңгімесі «Жұлдыз» журналында жарияланды (1964). Соғыстан кейінгі ел өмірі бейнеленген

«Ақша қар» (1969);

«Бір атаның балалары» (1973);

«Қияндағы қыстау» (1977);

«Көк кептер» (1979) әңгіме, повестер жинақтары мен;

«Көк мұнар» (1971);

«Шақан шері» (1984).

романдары басылып шықты. Қазақ халқының көрші мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынасы тарихи-көркемдік тұрғыдан тұңғыш рет суреттелген «Аласапыран» тарихи дилогиясы 1981—83 ж. жарық көрді. Романда қазақ ордасын Тәуекел хан басқарған тұстағы (16 — 17 ғ-лар) қоғамдық-әлеуметтік жағдай көрініс тапқан. Хан мұрагері Ораз-Мұхаммед пен оқымысты Қыдырғали Жалайыридың, Едіге би ұрпағы Петр Урусовтың көркем бейнелері сомдалған. Томан би, Манақ батыр, Ділшат, Ай-Шешек бегім, секілді кейіпкерлерді суреттеу арқылы қаламгер Ораз-Мұхаммед тұлғасын даралай түседі. Романда көшпелі тұрмыс көріністері, аңшылық, саятшылық сынды ұлттық дәстүрлер көрініс тауып, Қазақ хандығының Ресей, Иран, Бұқар, Сібір хандықтарымен өзара қатынастары, ішкі-сыртқы саяси жағдайлары сипатталған. Жазушы шығармаларында 20 ғ-дағы ауыл, қала тұрмысы, түрлі әлеуметтік топ өкілдерінің тағдыры психология-философия тереңдікпен көркем бейнеленген. «Қобыз сарыны» (1968) монографиясында хандық дәуірде өмір сүрген ақын-жыраулар шығармаларын (15 — 18 ғ-лар) жүйелі түрде талдады.