3. Оқылым мәтіні бойынша деңгейлік тапсырманы орындаңдар. 1-деңгей:
1.
2.
Мәтіндегі тірек сөздерді теріп жазыңдар.
Мәтіндегі негізгі ойды анықтаңдар.
2-деңгей:
3. Мәтіндегі негізгі ойға қосымша ақпараттарды атаңдар.
4.
Мәтіндегі азатжолдардың байланысы бар ма, өз ойларыңмен де
лелдеңдер.
3-деңгей:
5.
6.
Мәтінге нақтырақ тақырып таңдандар.
Мәтіндегі біріккен сөздерді тауып, түбірлерін анықтаңдар.​

ХАЛЫҚ АУЫЗ ӘДЕБИЕТІ

                                                                

Ауыз өдебиеті көркем ойлау мен көркем сөздің озык ұлгісі  ретінде калыптаскан. (Ә. Қоңыратбаев. )
Ауыз әдебиеті — халқымыздың ауызекі шііғарып, ауызекі тарап отыратын асыл мұрасы. Онда халкы-мыздың ғасырлар бойғы басынан кешірген тарихи белестері, елінің тәуелсіздігі жолындағы ерлік, батырлык кимылдары, халықтың әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі, арман-мүддесі, қиялы, жастардың кіршіксіз пәк махаббаты сөз өнерімен кестеленген.
Ауыз әдебиеті — талай-талай ғасырлар жемісі. Халық оны сонау ықылым заманнан рухани асыл қазына ретінде сактап, ұрпақтан-үрпакка мүра етіп, бүгінгі біздің дәуірімізге жеткізген.
Ауыз әдебиетінің түрлері. Халық ауыз әдебиеті бірнеше түрде және эр түрлі жанрда дамыған.
Халык ауыз әдебиетінің негізгі түрлері:
а) түрмыс-салт жырлары; ә) мақал-мәтелдер, жүмбақ-тар; б) ертегілер; в) эпостық жырлар; г) лиро-эпостық жырлар; д) айтыс өлеңдері; ж) тарихи жырлар; з) шешен-дік сөздер, т. б.
Ауыз әдебиетіндегі түрмыс-салт жырлары, көңіл күйін білдіретін кара өлеңдер мен ән мөтіндері лирикалық жанрға, ал ертегілер, аңыз ертегілер, батырлар жыры эпостық жанрға жатады. Драмалық жанр бүрын болған емес, ауыз әдебиетіндегі "Жар-жар”, айтыс өлеңдерінде онын тек жүрнақтары ғана болған. Драмалык жанр — жазба әдебиеттің жемісі.
Ауыз әдебиеті мен жазба әдебиеттің арасындағы кейбір айырмашылықтар. Ауыз өдебиеті де, жазба әдебиет те —көркем туынды, асыл сөз өнері. Бүл жағынан келгенде, екеуінен де көркем шығармаларға тән барлык сапалық қасиеттерді үшыратамыз. Дегенмен ауыз әдебиетінің жазба әдебиеттен айырмашылықтары, ерекшеліктері бар. Атап айтканда: 1. Ауыз әдебиетінің белгілі бір авторы жок. Басында оларды шығарған ақын-жыраулар болған, заманы өте берген сайын олардың алғашқы шығарушыларының есімі үмыт калып, олар жалпы хальщтык шыгармаға айнальш кеткен. 2. Ғасырлар шеруінен, талай өлеуметтік, коғамдык топтар елегінен өтіп, сан алуан өзгерістерге үшыраған. Олардың алғашкы нұскасы езгеріп, көптеген жаңа нұсқалары пайда болтан. Мысалы, "Қозы Көрпеш — Баян сүлу” жырының он бес, сол сияқты "Қобыланды”, "Алпамыс” дастандарының бірнеше нүскалары болған.
3. Ауыз өдебиетінде синтаксистік кдйталаулар, тұракты үйкастар, сөздер мен сөйлемдердің қайталануы жиі кез-деседі. Мысалы, "Қамбар батыр” жырында:
Алпыс үйлі Арғынның,
Токсан үйлі тобырдын...
Ал "Қыз Жібек” жырында:
Базарбайдың Төлегені Талай көштен өтеді,
Сонда бір көшке жетеді,
Көш алдына караса,
Бір қыз кетіп барады...
Немесе "Қобыланды” дастаньінда:
Тайбурыл атты күтыртып,
Оган да келді сыдыртып... —
деген жолдар бірнеше рет кайталанады. Мұндай қайталаулар ертегілерде де баршылық. Ертегілердің көбі "Ерте, ерте, ерте екен, ешкі жүні борте екен” деген сөздермен басталады.

Өткен демалыс күндері біз түсірдік, ата-аналармен және сыныппен хайуанаттар бағына. Болды жай ғана тамаша. Онда таңғы сағат 10-да біз жиналды зверинца. Сатып алып, арнайы жем үшін побаловать оның мекендеушілерінің. Тағы әрине алдық, кәмпит, шарлар және фотоаппарат – бірақ бұл, әрине, қазірдің өзінде өздері үшін. Мен өтіп билет сататын бақылау аттанды смотреть құстар. Олардың саны өте көп, әртүрлі окрасами, дауыспен және мінез-құлқы. Олардың кейбіреулері жыртқыштар, ястребы орлы, ал әбден бейбіт және көңілді тамақтанады нан. Маған әсіресе есте қалғаны қызғылт фламинго, словно облили гуашь – мұндай керемет. Содан кейін болды жыртқыштар үшін бірнеше жасушалары. Тірі жолбарыстары, қабыландар, аюлар, сілеусін. Ары қарай, біз қарап, бәлкім, ең общительных мекендеушілерінің хайуанаттар – маймылдар. Олар ғана емес, оңай сөйлеседі бір-бірімен және жатқандай потешаются үстінен сородичами, бірақ батыл тянут өз лапки-қаламдар барлық келушілерге. Маймылдар хвастаются өз ловкостью және смекалкой. Олар мұндай наглые, іріктеп, банан тікелей қолынан менің сыныптасын және сол жерде оның слопали. Күлкілі дерлік дейін көлік. Сақтықта оқу бойынша хайуанаттар бағына, біз куә болып, викториналар, хайуанаттар бағының қызметкерлері өздерін келушілерге сұрақтар про животных. Бізге барлық сыныппен алдық жауап көп мәселелерді – және біз жеңдік ақ пушистого қоян, енді бірі болды обитателем біздің тірі табиғат бұрышын в школе. Қоян біз атаған Филькой, енді кезек әкеледі, оған тәтті тағамдар бірі-асхана. Бірнеше сыныпта теуіп пони, Мишку Кузнецова үлкен ақшыл-сары сиыр лизнула в щеку, мне удалось погладить жұмсақ мордочку ламы. Міне, осылай біздің сенбі күні хайуанаттар бағында.