1-апсырма. Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз. Абайдың ажесі Зеренің азан шақырып қойған аты – Тоқбала
екенін біле жүргеніміз жөн. Зерені Ырғызбай тұқымдары, барша
ауыл адамдары «кәрі әже» деп атаған. Қартайған шағында құлағы
естімей қалған Зере немерелеріне дұға оқытып, үшкіртеді екен.
Ақылды, зейінді, мейірімді Зере немерелерінің ішінде Ибраһимді
ерекше жақсы көріп, оны Абай деп еркелеткен, ізгі жүректі, үлкенге
қамқор, кішіге пана бола білген Зере әже Абай өміріне, ақындығына
игі әсерін тигізген, - Ене. Бұлдыр-бұлдыр күн өткен. Бұрынғыдан
кім өткен?» деп басталатын Абайдың әжесі – Зеренің ұлағатты
әңгімелерінің өзі неге турады десеңізші?!
М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының «Қайтқанда» дейтін
тарауында «Абай биыл ғана анық бағалады. Бұның ажесi бiр түрлі
шебер әңгімеші екен. Қызық сөйлейді Әңгімесінің барлық жерін дәмді
ғып, қызықтырып айтады. Әжесі әуелде көп-көп ертегілер айтқан.
«Еділ - Жайық», «Жүгтар қорынын, «құламергени - барі де айтылды.
Оның әңгімелерін түсте де, кешке де, тіпті көці бойы да Абай айтқыза
беретін болды деп сипатталады.
Ұсынылатын мінездемелер тізбегі: ақылды, ашушаң ,зейінді, батыл,
мейірімді, зерек, шебер әңгімецы, қамқоршы, еңбекқор, әділ сыпайы,
Абайдың әжесіне тән мінездеме
мәтіннен далел
2-тапсырма, у меняя сорр

Аралас құрмалас сөйлем — құрмалас сөйлемнің бір түрі. Кемі үш жай сөйлемнен құралады. Олар өзара синтаксистік байланыстың ерекше түрі — аралас байланыс арқылы құрмаласқан. Мысалы: Жалма-жан от жағылып еді, үй еңсесі көтеріліп, туырлықтың оюлары көзге шалынды (Ғ.Мүсірепов). Бұл — тиянақты-тиянақсыз-тиянақты тұлғалы аралас құрмалас сөйлем. Аралас құрмалас сөйлем енді бірде тиянақсыз-тиянақты-тиянақты тұлғалы болып келіп, әр сыңарының өзіндік басыңқы сыңары болады. Мұнда алғашқы тиянақсыз тұлғалы сыңар өзінен кейінгі сыңардың бағыныңқысы сипатында жұмсалады, ал екінші сыңар тиянақты тұлғалы бола тұра, келесі сыңардың бағыныңқы бөлігі болып табылады. Үшінші сыңар ортаңғы сыңарға басыңқы сипатта тұрса да, бірінші сыңармен мағыналық байланысқа түспейді. мысалы: Көк қалың болғанмен, жерде әлі сыз бар, қар суын бойына тартып, дегди қоймаған-ды (Ә.Нұрпейісов). Аралас құрмалас сөйлемнің айтылу ырғағы да кең. Онда салаласқа тән тиянақты,сабақтасқа тән тиянақсыз ұласпалы ырғақ орын ауысып, бірде тиянақты-тиянақсыз, бірде тиянақсыз-тиянақты түрде келеді. Аралас құрмалас сөйлемнің мағыналық топтастырылуында өзгешелік бар. Бірінші топ қатарын бірыңғай қатынастағы түрлер құрады да, екінші топ қатарын әрыңғай қатынастағы түрлер түзеді. Ал бұл екеуінің мағыналық жігін танытуда бір-бірінен өзгешелік жоқ, қойылған талап бір. Оның үстіне мағыналыққатынастардың белгіленуі жеке сыңарлардың тұлғалануына тәуелді емес. Ең алдымен алғашқы екі сыңар аралығындағы, соңынан соңғы екі сыңар аралығындағы мағыналық қатынас айқындалады. Осы мағыналық қатынастардың сәйкес келіп, бір атаумен аталуы оның бірыңғай қатынастағы сөйлем екенін көрсетеді. Оның ыңғайлас мәнді, себеп мәнді, шарт мәнді, салыстырма мәнді, түсіндірме мәнді, мезгіл мәнді түрлері бар. Ал сөйлемдегі алғашқы екі сыңар аралығындағы және соңғы екі сыңар аралығындағы мағыналық қатынастар екі түрлі болған жағдайда әрыңғай қатынастағы Аралас құрмалас сөйлем болып қосақталған түрде белгіленеді. [1]

Алматының ресми тарихы 1854 жылдан басталады. Алматы өзенінің жағасында салынған бекініс көп ұзамай Верный деген атқа ие болған. Алайда ХVІ ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген мемлекет қайраткері, ақын Захириддин Мұхаммед Бабырдың шығармасында болашақ Алматының орнында Алмату атты ортағасырлық қала болғаны айтылады. «Үлкен Алматы» аймағын адамдар ерте кезден-ақ игерген. Х-ІХ ғасырларда мұнда отырықшы мекендер болған, олардың тұрғындары егіншілікпен, мал шаруашылығымен айналысқан. Қаланың сол жақ шетіндегі шағын мекенжайдан табылған қыш ыдыстардың Ферғанадан табылған ыдыстарға ұқсас болуы осы екі аймақ арасында қола дәуірінің. Алматының ресми тарихы 1854 жылдан басталады. Алматы өзенінің жағасында салынған бекініс көп ұзамай Верный деген атқа ие болған. Алайда ХVІ ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген мемлекет қайраткері, ақын Захириддин Мұхаммед Бабырдың шығармасында болашақ Алматының орнында Алмату атты ортағасырлық қала болғаны айтылады. «Үлкен Алматы» аймағын адамдар ерте кезден-ақ игерген. Х-ІХ ғасырларда мұнда отырықшы мекендер болған, олардың тұрғындары егіншілікпен, мал шаруашылығымен айналысқан.