7 -тапсырма.
«Мағынасын анықта!» Мәтіндегі туыстық атауды білдіретін сөздердің мағынасын
анықтап жаз. Үлгі: нағашым анамның туысы. Туыстық атауларды сөз екпінін
қойып айт.
ЫҢ​

Грек тілінен бастау алатын үш түбір: ГЕО/ЭКО/ЛОГ/ия сөзіне бірікті.

Сөздің түбірін түсінік білдіретін иероглиеф ретінде қарастыруға болады.

Ортасында гректің «ойкос» яғни үй деген мағынаны білдіретін түбір сөз

орналасқан. Бұл әр түрлі деңгейдегі тірі организмдердің мекені болып

табылады: экожүйенің, ірі кеңістіктік биологиялық жүйе ретінде биомалар

және Жердің биосферасын құрайтын тірі жиынтығы туындайтын түрлері,

олардың комбинациялары болып табылады. Бұл жағдайда қарым-қатынас

және «үйдің» іші аясында және «үй» және қоршаған әлем арасында өзара

байланыс жатады. Осыдан Геоэкологияға негіз болып табылатын: сөзсіз

табиғи және әлеуметтік ғылымдар бағыттарын араласып орналасқан

ғаламдық (әлемдік) мәселелері бойынша нақты қызығушылықпен Жерді

жүйе ретінде зерттеу.

Бұл адамзат қоғамының пайда болуынан бастап «үй» болып табылады.

Алайда, соңғы жылдары, әсіресе, соңғы онжылдықта, адамзат, бұл жай ғана

өз үйлерінде өмір сүріп емес, осындай қуатты, табиғи, жалпы дүниежүзілік

күшті қоғамға айналып, өз іс-әрекеттерімен оның жекелеген құрамдас

бөліктерін жоюға дейін өзгертті. «OIKOS» түбірінде тұрған түсініктер

маңыздылығы және адамзатпен байланысты уақыттың тарихи масштабында

экспоненциалды түрде шкаласы артады. Антропогендік әсер барған сайын

қайтымсыз болып, тіпті апатты күйге ұшырап отыр. «Экология» сөзі,

негізінен, адам мен табиғат арасындағы қарым-қатынас кешенін айқындауы

арта түсті. Эрнст Геккель1866 жылдан бастап пайдаланып жүрген бұл сөздің

тағы бір мағынасы, тірі заттар мен қоршаған орта арасындағы өзара

тәуелділікті зерттейтін, биология бөлімі болып табылады.

"Геоэкология" сөзіндегі «гео» түбірі Гео Жерінің грек құдайының есіміне

байланысты. Ол дәстүрлі түрде Жер туралы ғылымдарды баурап, олардың

біртұтастығы мен өзара тәуелділігін нақтылай түседі. «Гео» түбірі атап

айтқанда, өңірлер мен елді мекендерді немесе процестерге байланысты төмен

иерархиялық деңгейде, құбылыстар, ортақ жер үсті, жаһандық процестерді

негізге ала отырып, тұтастай алғанда, бірінші кезекте Жерді қояды.

«Эко» түбірі табиғаттың тірі бөлігіне жатса, ал қарапайым жағдайда,

«эко» түбірі жансыз табиғат болып табылады. Осы мағынада, "геоэко"

комбинациясы шын мәнінде тірі және өлі табиғат бірлігін көрсетеді.

"Геоэко" комбинациясы, сондай-ақ біздің «үйдің», яғни Жердің жағдайы

адам әрекетіне тәуелді екенін еске түсіреді

«Логос» түбірі ғылымды немесе белгілі бір затты табиғи және әлеуметтік

Қазақстан (Дыбысы Қазақстан [qɑzɑqˈstɑn]), толық атауы Қазақстан Республикасы (Дыбысы Қазақстан Республикасы) — Шығыс Еуропа мен Орталық Азияда орналасқан мемлекет. Бaтысында Еділдің төмeнгі ағысынан, шығысында Алтай тауларына дейін 3000 км-ге, солтүстіктегі Батыс Сібір жазығынан, оңтүстіктегі Қызылқұм шөлі мен Тянь-Шань тау жүйесіне 1 600 км-ге созылып жатыр. Қазақстан Каспий теңізі арқылы Әзірбайжан, Иран елдеріне, Еділ өзені және Еділ-Дон каналы арқылы Азов және Қара теңіздерге шыға алады. Мұхитқа тікелей шыға алмайтын мемлекеттердің ішінде Қазақстан - ең үлкені.

Қазақстан бес мемлекетпен шекаралас, соның ішінде әлемдегі құрлықтағы ең ұзақ шекара солтүстігінде Ресеймен — 6 467 км құрайды. Оңтүстігінде — Түрікменстан — 380 км, Өзбекстан — 2 300 км және Қырғызстан — 980 км, ал шығысында — Қытаймен — 1 460 км шектеседі. Жалпы құрлық шекарасының ұзындығы — 13392,6 км[5]. Батыста Каспий теңізімен, оңтүстік батыста Арал теңізімен шайылады[6].

2017 жылдың 1 қаңтарға елдегі тұрғындар саны - 17 926 500 адам бұл әлем бойынша 64-орын. Жер көлемі жағынан әлем елдерінің ішінде 9-орын алады (2 724 900 км²).

Елдің астанасы - Астана қаласы. Мемлекеттік тілі - қазақ тілі. Ресми тілі - орыс тілі.

Қазақстанның ұлттық құрамы aлуан түрлі. Хaлықтың үлкен бөлігін қазақтар құрайды, пайыздық үлесі - 66,01%, орыстар - 21,05%, өзбектер - 3,07%, украиндар - 1,7%, ұйғырлар - 1,44%, татарлар - 1,17%, басқа халықтар - 5,56%.[7] Халықтың 70 пайызын мұсылмандар құрайды, проваславты христиандар - 26%, қалғаны басқа дін өкілдері.[8]

Экономикалық көрсeткіштері бойынша дамушы экономика ретінде қарастырылады. Елдің жалпы ішкі өнімі ЖІӨ (номинал) = $225.619 млрд (2014). Экономиканың негізгі бағыты отын-энергетика саласындағы шикізат өндіру, ауылшаруашылығы (егіншілік). Елдің негізгі валютасы - теңге.

1991 жылдың 16 желтоқсан күні КСРО-ның ыдырауына байланысты өз егемендігін жариялады және халықаралық қауымдастық тарапынан тәуелсіз мемлекет ретінде мойындалды. 1992 жылдың 2 наурызынан бастап БҰҰ-ның толыққанды мүшесі. Сонымен қатар Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына, Ұжымдық қауіпсіздік келісімі ұйымына, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымына және Еуразиялық Экономикалық Қауымдастығы сияқты басқа да бірнеше халықаралық ұйымдардың құрамына кіреді.