Орта ғасырда тұңғыш энциклопедиялық сөздік құрастырған ғалым – Махмұт Қашқари. Ғалым «Диуани лұғат ат түрік» ( «Түркі тілінің сөздігі») атты сөздік жазды. Орта ғасырларда Ұлы Жібек жолының ықпалымен түркі тілі халықаралық тіл деңгейінде қолданылған. Ғалымның сөздігі түркі тілдерін танытуға арналған. Осы еңбегі арқылы Махмұт Қашқари адамдарды өнер-білімге, әдептілікке шақырған. Тұңғыш рет түркі халқының географиялық картасын жасаған. Ал Жүсіп Баласұғынның есімі әлем тарихында «Құтты білік» дастаны арқылы қалды. Бұл дастан Атазаң қызметін атқарған. «Құтты білік» - әлем тарыхында өзіндік орны бар еңбек.

Адам әрекеті тек жер бетіндегі суды ғана емес ауаны да ластап келеді. Күн сайын өнеркәсіп орындары ауаға орасан зор улы газ және оларға қоса өте майда бөлшектерден тұратын қоспаларды шығарып жатады. Олар ауамен бірге адам мен жануарлардың денесіне сіңеді жене жер бетіне шөгеді. Кейде оларды жел алғашқы шыққан орнына мындаған километр жерге айдап апарады. 
ПЕРЕВОД
Человек поведение не только земля , вода загрязняет воздух . Каждый день промышленность , в том числе огромный токсичного газа в воздухе и очень мелкие частицы удаления примесей . Они поглощаются человека и животных тела с воздухом , а затем осаждают на поверхности земли . Иногда они завершают , а не из первых километров земли вынудили тысячи жизней .

Міне және көптен күткен қысқы демалыстар басты. Енді болады сушалар көшеде порезвиться. Қыстыгүні немен айналыс- боламын. Болады коньки теп-, бас шаңғы, бас шана, ойна- в хоккей.

Сияқты аман, қашан оянасың, ал соң тереземен жарық түс- күн миллиондаған жауһар қар қотарылады. Қазір басты таңғы ас іш- және жүгір- саябаққа деген теп- шаңғыларда. Қандай көрік айнала, ал сияқты жөн шаңғылар сырғыйды! Аман, не қазір демалыстар және мектепте отыруға керекке соң партамен, ал болу болады баста жас ауада.

Қысқы демалыстарда әзірлеу болады кНовому жылға: ой- қылаулар, желімдет- гирлянды, жайнат- үй және елку. Ұмытпауға керекке және туралы шашуларды өзінің әке-шешелерінің.

Бас демалыс болады өтініш жаса- әке-шеше съездить барлық бір қаланың сыртына, чтобы покататься бас шаңғы. Как аман жаса- сау күнді барлық бір.

Қысқы демалыстарда көп қал-жағдай. Съездить қажетке арада қонақтар әжеге және атаға, олар олай сағынды. Кел- арада қонақтар үстелде сүйікті әже дайындаған салтанатты және нарттай самсалар