4. Сөйлемдерге шылаулардың тиістісін қосып, байланыстырып жазыңдар. Шылаулар
қатысқан (сондықтан, сол себепті) 2-3 сөйлеммен қорытындылаңдар.
о
Күн көзін бұлт шалса, қыс қарлы, жаз жаңбырлы болады. Күн батарда көк-
жиек қызыл шапақ шашса, ауа райы жылынады. Ай шалқалап туса, ауа райы
жайсыз болады. Күн көзі мұнартып шықса, ыстық көтеріледі. Жаз найзағайлы
болса, қыс жұмсақ өтеді. Қазан айында күн күркіресе, қыс қысқа болады.
Үй тапсырмасы
5.
Шылауларды тауып, түрлерін ажыратыңдар. Жақшаны ашып, шылау мен жалғауды
емлесі бойынша бірге не бөлек жазыңдар.
Жылан мезгілін (де) ұйықтамаса, күз ұзақ әрі жылы болады. Ордалы
жылан (мен) құрт-құмырсқа топ-тобы (мен) басқа жаққа көше бастаса, таби-
ғаттың тосын апаты болады. Аққу оңтүстікке кеш қайтса, күз ұзақ (та) жайлы
болмақ. Мысық босағаны тырналап мазасызданса, ауа райы бұзылады, жел
тұрады немесе боран болады. Қаз (бен) үйректер қиқулап, қанаттарын қомдап
мазасыздана бастаса, ауа райы бұзылады.
(Сейіт Кенжеахметұлы)​

Объяснение:

Тропосфера - Басты мәзірді ашу

Уикипедия

Іздеу

Тропосфера

Басқа тілде оқу

Download PDF

Бақылау

Өңдеу

ТРОПОСФЕРА (грек. τροπόσ – бұрылыс, өзгеріс және σφαιρα – шар) – атмосфераның жер бетімен тығыз әрекетте болатын ең төменгі қабаты. Қалыңдығы жер бетінен қызған ауаның жоғары өрлеген ағындарының көтерілетін биіктігімен анықталады. Экваторлық ендіктерде ауа 16 – 17 км, қоңыржай белдеуде 10 – 11 км, полюстік аймақтарда 7 – 8 км биіктікке көтеріледі. Осы биіктіктер Тропосфераның жоғарғы шекарасын белгілейді. Орташа қалыңдығы 10 – 11 км. Үстіндегі стратосферадан жұқа тропопауза өтпелі қабатымен бөлінген. Атмосфераның жер бетіне таяу қабатында ауа Жердің тартылыс күшіне және газдардың сығылуына байланысты барынша тығыз орналасады. Атмосфераның бүкіл массасының 80%-ы және су буы түгелдей Тропосферада шоғырланған. Әр 100 м-ге биіктеген сайын ауаның температурасы орта есеппен 0,6С-қа төмендейді. Осы қабатта ауа райы мен климат түзуші процестер өтеді. Жерге іргелес ең төменгі қабатында ауаның температурасы тәулік ішінде және жыл бойы өзгеріп отырады. Тропосфера түгелдей Жердің географиялық қабығының құрамына кіреді.

Биосфера - жердің тіршілік қабаты, тіпті өсімдіктерде.

Есім сөздерден сын есім тудыратын негізгі жұрнақтар:
1. лы, -лі, -ды, -ді, -ты, -ті; тау-лы, тас-ты, дене-лі, көрік-ті, өнер-лі т. б.
2. -сыз, -сіз: үй-сіз, жер-сіз, қызмет-сіз, жол ас-сыз, ағаш-сыз т. б.
3. -ғы, -гі, -қы, -кі: жаз-ғы, іш-кі, сырт-қы, соң-ғы, күз-гі, түн-гі т. б.
4. -лық, -лік, -дық, -дік, -тық, -тік: азамат-тық, жыл-дық, көлем-дік, күн-дік, өлке-лік, кәмелет-тік т. б.
5. -шыл, -шіл: жер-шіл, үйқы-шыл, күлкі-шіл, үй-шіл, сыр-шыл т. б.
6. -шаң, -шең: бой-шаң, сөз-шең, киім-шең, тер-шен т. б.
7. -дай, -дей, -тай, -тей: үй-дей, қой-дай, арыстан-дай, ат-тай, түлкі-дей т. б.
8. -кер, -қой, -қор, -паз, -ымпаз, -імпаз: табыс-кер, найза-гер, әуес-қой, сән-қой, бәле-қор, жем-қор, шай-қор, өнер-паз, әсем-паз, жеңім-паз т. б.
9. -и, -ы, -і: тарих-и, дін-и, әдеб-и, ресм-и, мәден-и, қазақ-ы, қадмақ-ы, естек-і, (башқұр-лық), алтай-ы, араб-ы т. б.