144 б. 4-тапсырма. Мәтінді оқы. Сұрақтарға жазбаша жауап бер./ прочитай текст. ответь на во письменно ⦁ Ш.Уәлиханов Жоңғарияда бірініші рет қай жылы болды?/ В каком году Ч.Валиханов был первый раз в Джунгарии? ⦁ Ол қандай экспедицияға қатысты?В какой экспедиции он принял участие? ⦁ Керуен Іле өзенінен немен өтті?На чем Караван перешел реку Или! ⦁ 17 күн дегенде қайда келді?Куда он пришел после дней? ⦁ Керуенбасы мен қарттар қайда баруды ұйғарды?Лидер каравана и старики решили куда идти?

Егер бы мен зиялы болдым, мен бы зертте- облыста шұғылданушымын медициналар. Маған сияқты - сол қазір адамдар ең басты. Мен бы таптым бы СПИД жеңген вакцинаны. Мен бы жайды аштым және нақты болғаны аурусыз  және, басты, сенімді қию, жеңу чтобы шаян, қарамастан мүмкін, ең басты және әбден шетін ауруды адамзаттың. Тап мен жұмыс істедім бы, сияқты ғалым этойц облыста. Потому не, біз ертең Марс полетим, біз бүрсігүні полетим, қарамастан немесе чрехүш күн. Сол қызық, бірақ емес олай түбегейлі. Ал міне біз жоқ құтылыстармыз адамның бүгін - ертең уже біреудің құтқару болады. Сол себептен, егер бы мен зиялы болды, мен бы зертте- медицинаның облысында шұғылданушымын.  

Қазақ тілінде осы қосымшылардың бір тобы соңғы буынның жуан-жіңішкелігіне қарамастан, не жуан, не жіңішке қалпында қосылады.

Көмектес септік жалғаулары: - мен, - бен, - пен (доп-пен, дос-пен т.б.)

-нікі, -дікі, -тікі (апам-дікі, қойшы-нікі)

-тай, -тал, -дар, -еке, -тар ( шеше -тай, білім - дар, ата - еке, сезім - тал т.б.)

-хана, -стан, -кент, -күнем (дәрі - хана, Пәкі-стан, Шым - кент, пайда - күнем т.б.)

-кер, -гер, -қор, -паз, -қой, -ғой, -гөй,- кеш -уар (қалам - гер, пәле - қор, өнер - паз, кәсіп - қой, сөз-уар т.б.)

-ов,- ова, -ев,- ева, -ин,- ина (Cейсенбеков - тің, Aлмабаев - тың). Мұнда қосымша түбір сөздің соңғы буынындағы дауысты дыбыстың жуан-жіңішкелігіне қарай жалғанады.

Мысалы:

Бұл қызыл көйлек апамдікі болу керек.

Аружан - өте сезімтал болып өсіп келеді.

Ертеңгі концертте өңіріміздің өнерпаздары өз өнерлерін көрсетеді.

Сөзуар адамдарды ұнатпаймын.