Біз өмірде электр қуаты қандай маңызды рөл атқаратынын жақсы білеміз. Ол бізге жарық, жылу береді, адамның еңбегін жеңілдететін түрлі тетіктерді қозғалысқа әкеледі. Электр энергиясы біздің өмірімізде соншалықты берік орын алды, ол онсыз қазір мүмкін емес. Адамдарға үлкен көмек көрсете отырып, электр энергиясы онымен дұрыс жұмыс істей алмайтын адамдарға қауіп төндіреді. Розетка –екі тесігі бар қарапайым квадрат, бірақ шын мәнінде ол өте қиын құрылым бар. Онда электр тогы бар. Ток қаупі-бұл иісі, түсі жоқ және шусыз әсер етеді. Сондықтан арнайы құралдарсыз бұл электрқондырғының кернеуі бар ма, жоқ па анықтау мүмкін емес. Егер егінді сақтаса, өз өмірін қауіпсіздендіруге болады. Бірнеше оның ішінде:
- Ұзындығы 8-10 см-ге жақын емес.
- Сымдарды тастамаңыз және жақын ойнамаңыз
- Тіректер мен бағандарға жүзбес
- Электр қондырғыларына және трансформаторлық будкаларға шықпаңыз
Өз ата-аналарын ойластырылмаған әрекеттермен ренжітудің қажеті жоқ. Энергия объектілеріне жақын іс-әрекеттерден өзіңізді және досыңызды тоқтатыңыз!
Мы хорошо знаем, какую важную роль играет электричество в жизни. Оно дает нам свет, тепло, приводит в движение разные механизмы, делающие труд человека легче. Электроэнергия заняла настолько прочное место в нашей жизни, что без него нельзя сейчас обойтись. Оказывая огромную людям, электроэнергия таит в себе смертельную опасность для тех, кто не умеет правильно с ней обращаться. Вроде бы, что представляет из себя розетка –простой квадратик с двумя дырочками, но на самом деле она имеет очень сложно строение. В ней находится электрический ток. Опасность тока состоит в том, что она не имеет запаха, цвета и действует бесшумно. Поэтому невозможно без специальных приборов определить, находится ли эта электроустановка под напряжением или нет. Если соблюдать привила, можно обезопасит свою жизнь. Вот несколько из них:
- Не подходи к оборванным проводам ближе 8-10 см.
- Не бросай ничего не провода и не играй вблизи
- Не лезь на опоры и столбы
- Не лезь в электроустановки и в трансформаторные будки
Не надо огорчать своих родителей необдуманными действиями. Остановите себя и друга от действий около энергообъектов!
Ұлттық тағамдар туралы диалог
- Мадина, сәлем, сенің қазір қолың бос па?
- Ия, Алина, бос уақытым бар.
- Ендеше саған бір бүйімтайым бар еді.
- Тыңдап тұрмын. Айта бер.
- Маған мектепке қазақ халқының ұлттық тағамдары жайлы хабарлама дайымдауым керек. Өзім қазақша сөйлей білгеніммен ұлттық салт - дәстүрден хабарым жоқ. Осы тапсырмаға көмектесе аласың ба?
- Әрине, көмектесейін. Қандай сұрақтарың бар, қоя бер?
- Қазақ халқының ұлттық тағамдары жайлы жалпы түсінік беріп жіберсең?
- Атамыз қазақ қашан да тағамды аса бағалап, қадір тұтқан. «Астан үлкен емессің» деген мақал осының дәлелі секілді. Тіпті үйге келген кісі асығыс болса да «ең болмаса нан ауыз тиіп кет, тізеңді бүк» деп айтқан. Бұл дегеніміз - қонақжайлылық пен жайсаңдық, өнегелі тәрбие бастауы. Бұрынғы заманнан-ақ қазағымның дастарханы үйге келімді - кетімді кісінің бәріне жайылып, бар тәтті осы кісілерге ұсынылған.
Ұлттық тағамдарға тоқтала кетер болсақ, оларды құрамындағы басты компонентке байланысты бірнеше негізгі топқа бөлуге болады: ет тағамдары, сүт тағамдары, ұннан жасалатын тағамдар, дақылдан жасалатын тағамдар.
- Қандай керемет жауап! Өзің айтқандай, ұлттық тағамдарды бірнеше топқа бөлсек, әрқайсысына толығырақ тоқтала кетсең?
- Жақсы. Ет - халқымыздың аса қадірлі қонаққа ұсынылатын кәделі тағамы.
Ет тағамдарына сонымен қатар қуырдақ, сірне, жаубүйрек, борша, қарын бөртпе, әсіп, жөргем, қимай, ми палау жатады.
Сүт тағамдарын қазақ халқы бір сөзбен “ақ” деп атап, қастеpлейді. Сүттен дайындалатын әр түрлі өнімдердің өзінің ерекшеліктері мен тіпті емдік қасиеттері де бар.
Ұлттық сүт тағамдарына айран, қатық, шалап, қымыз, қымыран, байқаймақ, шыртылдақ, кілегей, қаймақ, құрт, сүзбе, уыз, ірімшік, іркіт т.б. жатады.
Ал ұннан әже - апаларымыз ежелден қазағымның символына айналған шелпек пен бауырсақ пісіріп, таба нан, салма, қаттама әзірлеген. Жұма сайын және әрбір мерекеге орай дастарқаннан бауырсақ пен шелпек үзілмеген.
Халқымыз дәнді дақылдардан да пайдалы тағам әзірлей білген. Соның ішінде: талқан, жент, тары, бидай көже, майсөк, бөкпе.
- Мадина, саған алғысым шексіз! Маған өте қатты көмегің тиді. Енді өзім де біліп жүретін болам!
- Оқасы жоқ. Көмектесе алғаныма қуаныштымын!
